Porady eksperckie o ogrodzie, domu i roślinach
Dom · Porady domowe

Pleśń na oknach — skąd się bierze zimą i jak ją usunąć

Skroplona para spływająca po szybie zimą, za oknem śnieg — od takiej wody zaczyna się pleśń na oknach
Spis treści

Pleśń na oknach rośnie zimą, gdy uszczelka, rama albo brzeg szyby są zimniejsze niż punkt rosy powietrza w pokoju i codziennie zbiera się na nich woda. Przy 20°C i 60% wilgotności para skrapla się na każdej powierzchni chłodniejszej niż 12°C. Pomaga zejście z wilgotnością do 40-50%, otwarte nawiewniki i wycieranie skroplin rano, a nalot zmyjesz środkiem dobranym do materiału.

Ten tekst dotyczy okna: uszczelki, ramy PCV i drewnianej, silikonu przy parapecie. Gdy czarne plamy przeszły na ościeże i ścianę, środki i granicę „sam czy firma” znajdziesz w poradniku o tym, jak usunąć pleśń ze ściany.

Szybki test: co to może być

Objaw Przyczyna Jak sprawdzić Co zrobić
Rano mokre dolne centymetry szyby, kropki na uszczelce, najwięcej w sypialni i kuchni za dużo pary w pokoju higrometr przy oknie pokazuje rano ponad 60% wietrzenie, pranie poza pokojem, okap
Skropliny we wszystkich pokojach od wymiany okien, zaduch zamknięte nawiewniki, niedziałająca wentylacja kartka przy kratce wentylacyjnej nie trzyma się otworzyć nawiewniki, zgłosić kratkę zarządcy
Mokro tylko przy jednym oknie, wilgotność w normie zimna krawędź szyby albo źle osadzone okno termometr przy ramie pokazuje temperaturę bliską punktu rosy odsłonić okno, serwis okien
Woda stoi w dolnej części ramy, czarne smugi w rowku zatkane odwodnienia ramy PCV po otwarciu skrzydła woda nie spływa szczelinami w ramie przeczyścić odwodnienia
Szare plamy pod lakierem drewnianego okna woda wsiąka w uszkodzoną powłokę lakier łuszczy się na dole skrzydła szlif, środek do drewna, nowy lakier
Czarne kropki w silikonie przy parapecie pleśń wrosła w silikon kropki nie schodzą po myciu wyciąć i nałożyć nowy silikon

Ile wilgoci zniesie twoje okno — punkt rosy w tabeli

Punkt rosy to temperatura, przy której para z powietrza zamienia się w wodę na zimnej powierzchni. Pleśń nie potrzebuje jednak kałuży. Według normy PN-EN ISO 13788 o temperaturze powierzchni przegród wystarczy, że przy powierzchni wilgotność długo trzyma się na poziomie około 80%. Dlatego w tabeli są dwie granice dla pokoju o temperaturze 20°C.

Wilgotność w pokoju Punkt rosy (woda na powierzchni) Pleśń ma warunki poniżej
40% 6,0°C 9,3°C
45% 7,7°C 11,0°C
50% 9,3°C 12,6°C
55% 10,7°C 14,1°C
60% 12,0°C 15,4°C
65% 13,2°C 16,7°C
70% 14,4°C 17,9°C

Wartości wyliczyliśmy ze wzoru Magnusa, używanego do liczenia punktu rosy. W pokoju o 22°C każda granica przesuwa się o około 2°C w górę, w chłodniejszej sypialni o 18°C — o tyle samo w dół.

Przy mrozie dolna krawędź szyby i narożnik ramy bywają najzimniejszymi miejscami w pokoju, bo tam pakiet szybowy łączy się z ramką dystansową i ramą. Woda skrapla się na brzegu szyby, spływa i stoi na uszczelce. Stąd pleśń najpierw pojawia się w dolnych narożnikach.

Test higrometrem i termometrem w 3 dni

  1. Postaw higrometr na parapecie, nie przy grzejniku. Odczytuj go rano po wstaniu, zanim otworzysz okno, i wieczorem.
  2. Zmierz temperaturę ramy w dolnym narożniku szyby rano. Najwygodniej termometrem na podczerwień, a zwykły termometr kuchenny z sondą przyłóż do uszczelki na kilka minut.
  3. Porównaj z tabelą. Jeśli rama jest zimniejsza niż próg pleśni dla twojego odczytu wilgotności, sprawdź, co obniżysz łatwiej: wilgotność w pokoju czy chłód okna.

Trzy poranne odczyty zapisz na kartce: wilgotność, temperaturę w pokoju i ramy. Jeśli przy 40-45% okno i tak jest mokre, problemem jest okno, nie twoje nawyki. Przy 60% i więcej zacznij od wietrzenia i prania.

Przyczyna 1: za dużo pary w pokoju

Najczęstszy scenariusz zimą. Para pochodzi z gotowania, kąpieli, kwiatów, oddychania i prania suszonego na suszarce. Pralka w klasie efektywności odwirowania B według unijnego rozporządzenia o etykietowaniu pralek zostawia w praniu od 45 do 54% wody w stosunku do masy suchych rzeczy. Z 5 kg bawełny w pokoju odparuje więc orientacyjnie około 2,5 litra.

W sypialni wilgotność rośnie przez noc, bo drzwi są zamknięte, a dwie osoby oddychają przez kilka godzin. Rano odczyt jest najwyższy, dlatego tam okna pleśnieją pierwsze. Amerykańska agencja EPA zaleca trzymać wilgotność w domu poniżej 60%, najlepiej w przedziale 30-50%.

Co zrobić: krótkie, szerokie wietrzenie rano i po gotowaniu, okap przy każdym gotowaniu, pranie suszone w łazience z wentylatorem albo przy uchylonym oknie. Plan krok po kroku znajdziesz w tekście o tym, jak pozbyć się wilgoci w domu.

Przyczyna 2: zaklejone nawiewniki i niedziałająca kratka

Szczelne okna PCV bez nawiewników zatrzymują parę w mieszkaniu. Jeśli okna mają nawiewniki, a ktoś przymknął je na zimę albo zakleił taśmą, powietrze nie ma którędy wejść, więc kratka w łazience czy kuchni nie wyciąga wilgoci. Sprawdzisz to kartką papieru przy kratce wentylacyjnej: przy działającym ciągu powinna się do niej przyssać.

W mieszkaniu z gazowym podgrzewaczem wody, kuchenką gazową albo piecem na paliwo stałe nie zaklejaj nawiewników ani kratek. Odcięcie powietrza grozi zatruciem tlenkiem węgla. Ból głowy, zawroty, nudności przy działającym piecyku: otwórz okna, wyjdź z mieszkania i dzwoń pod 112.

Przyczyna 3: zimna krawędź okna

Gdy wilgotność jest w normie, a jedno okno ciągle jest mokre, winne bywa samo okno albo jego otoczenie:

  • Zasłonięte okno. Gęsta firana, roleta wewnętrzna zaciągnięta na noc albo szeroki parapet nad grzejnikiem odcinają szybę od ciepłego powietrza. Szyba stygnie, a para dociera do niej i tak.
  • Stary pakiet szybowy z aluminiową ramką dystansową ma zimniejszy brzeg niż pakiet z tak zwaną ciepłą ramką.
  • Mostek przy osadzeniu. Okno źle zaizolowane w murze ma zimne ościeże i dolny narożnik ramy. To widać po tym, że wilgoć zbiera się też na tynku tuż przy ramie.

Co zrobić: firany odsuń od szyby, rolety wewnętrzne podnoś na dzień, nie zastawiaj grzejnika pod oknem. Jeśli to nie pomaga, wezwij serwis okien. Termowizja pokaże, czy problem leży w szybie, czy w montażu.

Przyczyna 4: woda stoi w ramie

W dolnej części ramy PCV są szczeliny odwadniające, widoczne po otwarciu skrzydła. Odprowadzają na zewnątrz wodę, która dostanie się między skrzydło a ramę. Zatkane kurzem i resztkami owadów zatrzymują ją w rowku, a mokry kurz to idealne podłoże dla pleśni. Martwe, brązowe pluskwiaki z rozszerzonymi tylnymi nogami to zwykle wtyk amerykański, który jesienią szuka zimowiska w futrynach.

Odkurz rowek, przeczyść szczeliny drewnianą wykałaczką i polej je odrobiną wody, żeby sprawdzić, czy spływa. W oknach drewnianych odpowiednikiem jest uszkodzony lakier na dolnej części skrzydła: drewno ciągnie wodę jak gąbka, ciemnieje i pleśnieje pod powłoką.

Jak usunąć pleśń z uszczelki, ramy i silikonu

Najpierw zabezpiecz się: rękawice, okulary, otwarte okno. Przy większym nalocie albo gdy masz alergię lub astmę, załóż maskę FFP2. Nie czyść pleśni na sucho, bo zarodniki unoszą się w powietrze. Ściereczki po pracy wyrzuć w worku.

Środek dobierz do materiału i stosuj zgodnie z etykietą. Preparatu z chlorem nigdy nie łącz z octem, kwaskiem cytrynowym ani odkamieniaczem, bo uwalnia się trujący chlor, a z amoniakiem tworzy szkodliwe chloraminy. Zmieniasz środek — najpierw spłucz powierzchnię wodą.

Uszczelka w oknie PCV

Zacznij od ciepłej wody z płynem do naczyń i miękkiej szczoteczki. Jeśli nalot zostaje, użyj preparatu do pleśni, którego etykieta dopuszcza tworzywa i gumę, i sprawdź go na kawałku uszczelki w niewidocznym miejscu. Nie używaj benzyny, acetonu ani mleczek ściernych. Po wyschnięciu natrzyj uszczelkę preparatem do konserwacji uszczelek, tak jak przy jesiennym przeglądzie uszczelek i okuć. Czarne kropki, które wrosły w gumę i nie schodzą, oznaczają uszczelkę do wymiany.

Rama PCV

Na gładką ramę wystarczy woda z płynem i miękka ściereczka, a na plamy — preparat do pleśni do powierzchni z tworzyw. Mleczka i zmywaki ścierne matowią profil, a w zarysowaniach brud i zarodniki trzymają się łatwiej. Rowek pod skrzydłem przetrzyj do sucha.

Rama drewniana

Na nieuszkodzonym lakierze zacznij od wody z płynem. Wybielacz chlorowy odbarwia drewno, więc nie lej go na ramę. Plamy pod łuszczącą się powłoką wymagają więcej: zeszlifuj zniszczony lakier, osusz drewno, nałóż środek grzybobójczy do drewna według etykiety i pomaluj ponownie.

Silikon przy parapecie i ramie

Powierzchniowy nalot zmyjesz preparatem do pleśni. Czarne kropki w głębi silikonu nie zejdą: wytnij go nożykiem, oczyść i osusz szczelinę, a potem nałóż nowy silikon sanitarny lub do okien.

Jak zapobiec na przyszłość

  • Higrometr na parapecie w sypialni i kuchni, z celem 40-50% zimą.
  • Skropliny wycieraj rano ściereczką z mikrofibry, zanim wsiąkną w uszczelkę.
  • Nawiewniki otwarte przynajmniej częściowo przez całą zimę.
  • Pranie poza pokojem albo przy otwartym oknie i zamkniętych drzwiach.
  • Firany i rolety z dala od szyby na noc, grzejnik pod oknem odsłonięty.
  • Odwodnienia ramy przeczyść jesienią, przy myciu okien.
  • Pochłaniacz na parapecie nie zastąpi wentylacji — zbiera trochę wody, ale nie ogrzeje szyby. Kiedy taki pojemnik ma sens, a kiedy stoi pusty, opisuje tekst o tym, dlaczego pochłaniacz wilgoci nie zbiera wody.

Serwis okien wezwij, gdy szyba jest mokra mimo wilgotności 40-50%, spod parapetu cieknie woda albo pleśń wraca na ościeżu po każdym myciu.

Pleśń na oknach to skutek wody, która codziennie skrapla się na zimnej krawędzi szyby. Zmierz wilgotność i temperaturę ramy, porównaj z tabelą: przy 20°C i 50% pleśń ma warunki poniżej 12,6°C. Obniż wilgotność do 40-50%, otwórz nawiewniki, przeczyść odwodnienia, a nalot zmyj środkiem dobranym do uszczelki, ramy lub silikonu. Chloru nie łącz z kwasami.

Źródła