Jak uprawiać pora — sadzenie, obsypywanie, zimowanie

Pora uprawia się z rozsady: nasiona wysiewasz w lutym lub marcu, a w maju przesadzasz siewki do gruntu, do dołków o głębokości 15 cm, których nie zasypujesz ziemią, tylko zalewasz wodą. Później trzy do czterech razy obsypujesz łodygi. To obsypywanie decyduje o długości białej części, czyli o tym, po co w ogóle uprawiamy pora.

Niżej cały sezon rozpisany na terminy: odmiana, technika sadzenia, harmonogram obsypywania w centymetrach, zimowanie w gruncie i wciornastek. Terminy dotyczą polskich warunków, w których por zajmuje grządkę długo, od maja nawet do lutego.

Kiedy siać i sadzić pora?

Od siewu do zbioru mija 5-7 miesięcy, więc siew wprost do gruntu w polskich warunkach nie ma sensu — por nie zdąży zgrubieć. Standardem jest rozsada.

• Siew na rozsadę w domu lub tunelu: od 20 lutego do 20 marca, głębokość 1 cm, temperatura kiełkowania 18-20°C. W tym samym czasie siejesz marcowe rozsady pomidorów, papryki i selera.
• Siew na rozsadniku w gruncie: koniec kwietnia, tylko dla odmian późnych i zimowych.
• Wysadzanie na miejsce stałe: od połowy maja do połowy czerwca, gdy siewka ma grubość ołówka (7-10 mm) i 3-4 liście.

Późniejszych terminów nie ma. Por wysiany po maju nie zdąży zgrubieć, więc na zwolnione grządki wchodzą wtedy już tylko warzywa szybkie — co zdążysz wysiać jeszcze we wrześniu, rozpisałem osobno.

Odmianę dobierz do tego, kiedy chcesz zbierać — to od niej zależy cały kalendarz.

Odmiany zimowe są krępe i ciemnozielone — tylko one nadają się do zostawienia w gruncie na mróz.

Jaka gleba i stanowisko dla pora?

Por lubi stanowisko słoneczne i glebę próchniczną, wilgotną, o odczynie 6,5-7,2. Na piachu wyrośnie cienki — przy płytkim systemie korzeniowym każda susza go zatrzymuje. Wsyp 3-5 litrów kompostu na metr kwadratowy, a świeży obornik daj rok wcześniej, pod przedplon.

Sadź po kapustnych, ogórkach gruntowych, dyniach lub wczesnych ziemniakach, w sąsiedztwie marchwi i selera. Nie sadź pora po cebuli ani czosnku — po warzywach cebulowych trzymaj 4 lata przerwy, inaczej dziedziczysz po nich nicienie, wciornastka i choroby podstawy łodygi. Zasada działa w obie strony — cebula z dymki też nie powinna iść po porze. Które pole przypada cebulowym w danym roku, podpowie plan zmianowania na cztery grządki.

Jak sadzić rozsadę pora w głębokie dołki?

To pierwszy moment, w którym decydujesz o długości białej części. Sadzonka wstawiona do głębokiego dołka od razu ma 12-15 cm łodygi schowanej przed światłem.

1. Zrób dołki kołkiem grubości 3-4 cm na głębokość 15 cm. Rozstawa: rzędy co 30-40 cm, w rzędzie co 15-20 cm.
2. Skróć korzenie do 2-3 cm i przytnij liście o jedną trzecią. Sadzonka mniej paruje i szybciej się przyjmuje.
3. Wstaw sadzonkę do dołka tak, żeby na wierzchu zostały tylko liście.
4. Nie zasypuj dołka ziemią. Zalej go wodą — ziemia sama osunie się na korzenie, a wokół łodygi zostanie luźna przestrzeń, w której nie ma światła.
5. Podlej ponownie po 2-3 dniach. Przez pierwsze dwa tygodnie utrzymuj grządkę stale wilgotną.

Jak obsypywać pora, żeby uzyskać długą białą część?

Bielenie to odcięcie łodygi od światła: bez światła nie powstaje chlorofil, więc tkanka zostaje biała, delikatna i wyraźnie słodsza od zielonej. Zasady, których trzymam się co roku:

• Pierwsze obsypywanie 3-4 tygodnie po posadzeniu, gdy łodyga ma 1,5-2 cm grubości.
• Kolejne co 2-3 tygodnie, łącznie trzy lub cztery razy w sezonie.
• Dosypujesz 4-5 cm ziemi naraz, nigdy więcej — zasypanie rośliny po uszy hamuje wzrost.
• Nigdy powyżej miejsca, w którym liście się rozchodzą. Ziemia wpada między pochwy liściowe i takiego pora nie umyjesz.
• Ziemia ma być przeschnięta i pulchna — obsypuj dzień po deszczu, nie w błocie.
• Ostatnie obsypywanie do połowy sierpnia przy odmianach jesiennych, do końca września przy zimowych.

Różnica jest łatwa do sprawdzenia na własnej grządce: zostaw jeden rząd nieobsypywany, drugi obsypuj według tabeli powyżej, a trzeci prowadź w tulejach z tektury. Po wykopaniu zmierz białą część u kilku roślin z każdego rzędu. Sam mechanizm jest prosty — biała jest ta część łodygi, do której nie dociera światło, więc każde kolejne obsypanie dokłada centymetry. Tuleje dają nieco krótszą biel niż konsekwentne obsypywanie ziemią, ale mają jedną przewagę, którą docenisz w kuchni: do środka nie dostaje się piasek.

Czym zastąpić obsypywanie ziemią?

• Tuleja z tektury (rolka po ręcznikach) nasunięta na łodygę i przedłużana w miarę wzrostu. Czysto, ale poprawiasz ją po każdej ulewie.
• Gruba ściółka ze skoszonej trawy lub słomy, warstwa 10-15 cm. Najmniej pracy, przy okazji trzyma wilgoć.
• Sadzenie w bruździe na 15 cm, zasypywanej stopniowo ziemią z boków — najszybsze przy większej grządce.

Jak podlewać i nawozić pora?

Por ma płytkie korzenie i w suszy zwyczajnie staje. W upalny tydzień daj 15-20 litrów wody na metr kwadratowy, w dwóch dawkach, pod korzeń.

Azot pogłównie podaj dwa razy — trzy tygodnie po posadzeniu i na przełomie czerwca z lipcem, po 15-20 g saletry wapniowej na metr kwadratowy, najwygodniej przy okazji obsypywania. We wrześniu zamiast azotu sięgnij po potas: 15 g siarczanu potasu na metr kwadratowy podnosi mrozoodporność roślin, które mają zimować w gruncie.

Wciornastek na porze — jak go rozpoznać i zwalczyć?

Wciornastek tytoniowiec to najbardziej dokuczliwy szkodnik pora. Owad ma 1-2 mm, jest żółtobrunatny i siedzi głęboko w pochwach liściowych, więc długo go nie widać. Widać za to skutki: srebrzyste smugi i jasne plamki na liściach, które z czasem szarzeją i zasychają od góry. Szkody kumulują się w lipcu i sierpniu — w upale rozwija się nawet 5-7 pokoleń, a rośliny podsuszone są zasiedlane kilkukrotnie mocniej niż regularnie podlewane.

Co działa na działce:

• Zraszanie roślin wodą wieczorem w czasie upałów — wciornastek nie znosi wysokiej wilgotności.
• Niebieskie tablice lepowe, 5-10 sztuk na 100 m². Ten gatunek leci na niebieski, nie na żółty — żółte tablice zwyczajnie go nie łapią.
• Opryski mydłem potasowym lub preparatem olejowym co 5-7 dni, wieczorem, do trzech zabiegów.
• Usuwanie resztek pouprawowych i 4-letnia przerwa w uprawie warzyw cebulowych na tym samym miejscu.

Do każdego oprysku dodaj kroplę płynu do naczyń albo odrobinę szarego mydła na litr cieczy. Liście pora są pokryte woskiem i bez zwilżacza ciecz po prostu z nich spływa.

Kiedy zbierać pora i jak zimować go w gruncie?

Por nie ma jednego terminu zbioru — schodzi z grządki stopniowo, przez kilka miesięcy. Odmiany letnie wykopujesz od sierpnia, jesienne w październiku i listopadzie, a zimowe od listopada aż do przedwiośnia.

Zimowanie w gruncie to największa zaleta tego warzywa. Por zostaje w ziemi i pełni rolę żywej spiżarni: wykopujesz tyle, ile potrzebujesz na obiad, a reszta czeka. Odmiany zimowe wytrzymują -15°C, pod okryciem nawet -20°C.

Jak przygotować grządkę na zimę:

1. Do końca października obsyp rośliny do 20-25 cm — kopczyk chroni to, co w porze najcenniejsze, czyli białą część.
2. Po pierwszych przymrozkach (około -3°C) przykryj rząd warstwą 10-15 cm suchych liści, słomy albo gałązek iglastych. Słomą i liśćmi okryjesz też pasternak i pietruszkę zostawione w gruncie.
3. Zostaw odgarnięte przejście z brzegu rzędu, żeby zimą dostać się do roślin bez rozwalania całego okrycia.
4. Wykopuj tylko przy odmarzniętej ziemi. Zmarznięty por wyrywany na siłę łamie się przy szyjce, a po rozmrożeniu robi się śluzowaty.
5. Nie obcinaj liści roślinom, które zostają w gruncie — osłaniają serce rośliny przed mrozem.

Przy prognozie poniżej -15°C bez pokrywy śnieżnej nie ryzykuj: wykop pory z bryłką ziemi, ustaw ciasno w skrzynce z wilgotnym piaskiem i wstaw do piwnicy albo nieogrzewanego garażu w 0-2°C. Trzymają jędrność 6-8 tygodni. Sprawdź przy okazji, co jeszcze trzyma się w piwnicy przez zimę i w jakich warunkach — por lubi chłodniej i wilgotniej niż cebula stojąca obok.

Najczęstsze błędy w uprawie pora

• Zasypywanie dołka ziemią przy sadzeniu. Sadzonka jest ubita, wolno rusza, a zysk z głębokiego dołka przepada.
• Jedno obsypywanie zamiast trzech lub czterech. Efekt to 10-12 cm bieli zamiast ponad 20 cm.
• Obsypywanie powyżej rozgałęzienia liści. Ziemia wsypuje się do środka rośliny i pora nie da się doczyścić.
• Sadzenie po cebuli lub czosnku. Przejmujesz komplet ich szkodników i chorób. Trzymaj 4 lata przerwy.
• Rozstawa poniżej 15 cm w rzędzie. Łodygi zostają cienkie jak szczypiorek.
• Nawożenie azotem we wrześniu. Tkanki wchodzą w zimę miękkie i przemarzają przy pierwszym większym mrozie.

FAQ

Podsumowanie

Uprawa pora stoi na trzech decyzjach: odmiana dobrana do terminu zbioru, sadzenie w dołki 15 cm zalewane wodą zamiast zasypywane ziemią i obsypywanie co 2-3 tygodnie. To różnica między 11 a 23 cm białej łodygi. Przy odmianie zimowej grządka pracuje dla ciebie do lutego. Pierwszy krok na teraz: sprawdź, czy pod ostatnie obsypywanie masz obok rzędu zapas suchej, pulchnej ziemi.

#warzywnik #uprawa warzyw