Ogrodnik.blog
Spis treści
Biedronki azjatyckie w domu to jesienny problem: w słoneczne dni przy 15-20°C chrząszcze zlatują się na jasne, południowe ściany i wchodzą szczelinami przy oknach i kasetach rolet, żeby przezimować. Nie pryskaj ich w mieszkaniu. Zbierz je odkurzaczem z pończochą w rurze, umyj ramy okien z zewnątrz i uszczelnij wejścia przed kolejnym ciepłym dniem.
Na parapecie siedzi zwykle kilkanaście sztuk, ale za listwą okna i w skrzynce rolety bywa ich kilkaset. Poniżej masz sposób, jak odróżnić intruza od rodzimej biedronki, czy trzeba się bać ugryzień i jak zamknąć dom tak, żeby w lutym nie obudziło Ci się stado na firance.
Skąd biedronki azjatyckie biorą się w domu?
Przychodzą z ogrodu, sadu i pól. Biedronka azjatycka (Harmonia axyridis) latem zjada ogromne ilości mszyc na różach, lipach, klonach i roślinach w warzywniku. Do Europy trafiła jako owad do biologicznej ochrony upraw, w Polsce jest notowana od około 2006 roku i dziś występuje w całym kraju.
Jesienią mszyc brakuje, a chrząszcze szukają suchego, chłodnego miejsca na zimę. W naturze byłyby to szczeliny w skałach. W polskich realiach są to:
- jasne, nasłonecznione ściany od południa i zachodu, szczególnie ocieplone styropianem i tynkiem w kolorze białym lub kremowym,
- kasety rolet zewnętrznych i szczeliny przy ościeżach okien,
- strychy i poddasza z nieszczelnym dachem — przez większe szczeliny przy uszkodzonych dachówkach dostaje się tam też kuna,
- drewniane domki, altany i szopy w ogrodzie.
Sygnałem do wędrówki jest nagłe ocieplenie po pierwszych chłodnych nocach. Na elewacji siedzą wtedy dziesiątki owadów naraz, a Ty widzisz je rano na szybie.
Im więcej mszyc było latem w Twoim ogrodzie i w okolicy, tym więcej biedronek przyleci jesienią na dom. Pomaga więc to, co i tak robisz w ogrodzie: umiarkowane nawożenie azotem (mniej miękkich, soczystych przyrostów, na których żerują mszyce) i zbieranie opadłych owoców. Dojrzewające winogrona, gruszki i śliwki są dla biedronki azjatyckiej jesiennym bufetem przed zimowaniem.
Jak odróżnić biedronkę azjatycką od rodzimej?
Po ubarwieniu nie odróżnisz, bo biedronka azjatycka ma kilkanaście odmian barwnych: pomarańczową bez kropek, czerwoną z 19 kropkami, czarną z czterema czerwonymi plamami. Patrz na przedplecze, czyli tarczkę za głową.
| Cecha | Biedronka azjatycka | Biedronka siedmiokropka (rodzima) |
|---|---|---|
| Przedplecze | białe lub kremowe z czarnym wzorem w kształcie litery M lub W | czarne, z dwiema białymi plamkami przy przednich kątach |
| Kropki | od 0 do 22, różnej wielkości | zawsze 7 wyraźnych czarnych kropek |
| Kolor pokryw | od żółtopomarańczowego przez czerwony do czarnego | czerwony |
| Nogi | brązowe lub rudawe | czarne |
| Wielkość | 5-8 mm, kształt nieco wyższy, kopulasty | 5-8 mm |
| Zachowanie jesienią | masowo wchodzi do budynków | zimuje na zewnątrz, pod liśćmi i korą |
Najszybszy test na parapecie: jeśli masz kilkadziesiąt sztuk o różnym kolorze i różnej liczbie kropek, to prawie na pewno biedronki azjatyckie. Rodzime nie wchodzą masowo do domów.
Czy biedronki azjatyckie gryzą i są groźne?
Gryzą rzadko i niegroźnie. Szczypnięcie czujesz jak ukłucie szpilką, najczęściej wtedy, gdy owad siedzi na ciepłej skórze. Nie ma jadu i nie przenosi chorób.
Dwa realne kłopoty są inne:
- Żółta ciecz obronna. Przyciśnięta albo zgnieciona biedronka wydziela krople hemolimfy o gorzkim, stęchłym zapachu. Plami firanki, jasne tynki i tapicerkę, a zapach trzyma się kilka dni.
- Alergia. U części osób duże skupiska owadów w pomieszczeniu wywołują katar, łzawienie oczu i kaszel. Jeśli objawy nasilają się w sypialni, gdzie zimują owady, zgłoś to lekarzowi i usuń skupisko.
Dla psa i kota zjedzona pojedyncza biedronka zwykle kończy się ślinotokiem. Gdy zwierzę zjadło ich dużo, a potem nie je i się ślini, jedź do weterynarza.
Nie zgniataj biedronek na firance ani na ścianie i nie strzepuj ich ręką. Ciecz obronna zostawia żółte plamy, które trudno sprać z jasnych tkanin. Plamę na tkaninie spieraj od razu zimną wodą z mydłem, bez gorącej wody, która ją utrwala.
Jak pozbyć się biedronek azjatyckich z domu krok po kroku?
Działaj mechanicznie. Chemia w mieszkaniu nie ma tu sensu: spray zabije owady na szybie, ale te za listwą zostaną, a martwe chrząszcze w szczelinach ściągają potem skórniki, które zjadają martwe owady i przenoszą się na wełnę i zapasy.
- Załóż pończochę w rurę odkurzacza. Wsuń ją 10-15 cm do rury, wywiń brzeg na zewnątrz i zabezpiecz gumką. Owady trafiają do pończochy, a nie do worka, więc worek nie śmierdzi.
- Odkurzaj na najniższej mocy. Zbierz biedronki z szyby, parapetu, ościeża i sufitu przy oknie.
- Zawiąż pończochę i wyrzuć. Włóż ją do woreczka strunowego i do kosza na odpady zmieszane.
- Umyj ramę okna i parapet. Użyj wody z płynem do naczyń, także od zewnątrz. Zmywasz ślady zapachowe, które przyciągają następne osobniki.
- Znajdź wejście. Obejrzyj okolice kasety rolety, uszczelki okna, przejścia kabli i kratki wentylacyjne. Tam, gdzie siedzi najwięcej owadów rano, jest wejście.
- Zamknij szczeliny według tabeli poniżej.
Zamiast odkurzacza przy kilku sztukach wystarczy kartka i szklanka. Przy kilkuset działa tylko odkurzacz.
Jak uszczelnić okna i ściany przed biedronkami?
Najtańsze uszczelnienia robisz w jedno popołudnie. Ceny są orientacyjne, z marketów budowlanych.
| Wejście | Co zrobić | Koszt orientacyjny |
|---|---|---|
| Szczelina między ramą okna a murem | akryl lub silikon zewnętrzny | 20-35 zł za kartusz |
| Kaseta rolety zewnętrznej | szczotka uszczelniająca w prowadnicy, akryl na styku kasety z murem | 15-40 zł |
| Kratka wentylacyjna | siatka o oczku 1-1,5 mm od zewnątrz (nie zaklejaj kratki) | 10-25 zł |
| Okno uchylane w słoneczne dni | moskitiera ramkowa lub na rzep | 25-120 zł |
| Przejście kabli, rur, anteny | pianka niskoprężna lub akryl | 20-30 zł |
| Luźne uszczelki okienne | wymiana uszczelki lub regulacja docisku okucia | 5-10 zł za metr |
Moskitiera o standardowym oczku zatrzymuje biedronki bez problemu, bo chrząszcz ma 5-8 mm. Najważniejsze jest, żeby w pierwsze ciepłe dni po chłodnych nocach okna po nasłonecznionej stronie domu były zamknięte albo osłonięte siatką. Te same moskitiery i uszczelnienia zatrzymują też pająki wędrujące jesienią do domu.
Zrób test ściany: w słoneczne popołudnie przy 17-20°C obejdź dom i policz owady na każdej elewacji. Ściana, na której siedzi najwięcej biedronek, to ta, którą uszczelniasz w pierwszej kolejności. Zwykle jest to jasna ściana od południowego zachodu z oknem, które nagrzewa się po południu.
Najczęstsze błędy
- Oprysk w mieszkaniu. Zabija owady na widoku, zostawia chemię na parapecie, a martwe chrząszcze w szczelinach stają się pożywką dla skórników.
- Wypuszczanie biedronek pod oknem. Wrócą w najbliższy ciepły dzień, bo trzymają się tej samej ściany.
- Zgniatanie ręką i ścierką. Żółte plamy na firance i tynku oraz zapach, który zostaje na kilka dni.
- Uszczelnianie w listopadzie. Wtedy owady siedzą już w kasecie rolety i w ościeżach. Zaklejasz je w środku, a w lutym wychodzą do pokoju.
- Zaklejanie kratek wentylacyjnych taśmą. Odcinasz wentylację i ryzykujesz wilgoć, a nawet zaczadzenie przy piecu gazowym. Kratkę zabezpiecz siatką.
Rozpoznaj biedronkę azjatycką po jasnym przedpleczu ze znakiem M. Zbieraj ją odkurzaczem z pończochą, nie pryskaj i nie zgniataj. Umyj ramy okien z zewnątrz, uszczelnij kasety rolet i szczeliny przy oknach przed ciepłymi dniami po pierwszych chłodach.
FAQ
Czy biedronki azjatyckie gryzą ludzi?
Czasem tak. Szczypnięcie przypomina ukłucie szpilką, zostawia co najwyżej małe zaczerwienienie i znika w kilka godzin. Biedronka nie wstrzykuje jadu ani nie przenosi chorób. Gryzie zwykle wtedy, gdy siedzi na skórze w cieple i szuka wilgoci.
Czy biedronki azjatyckie są szkodliwe dla domu?
Nie niszczą ścian, drewna ani tkanin. Kłopot robi żółta, gorzka ciecz, którą wydzielają przy zagrożeniu: plami firanki, tapety i jasne tapicerki. U części osób wywołuje też katar, łzawienie i kaszel, zwłaszcza gdy w pomieszczeniu zimują setki owadów.
Dlaczego biedronki azjatyckie wracają co roku do tego samego domu?
Zimujące chrząszcze zostawiają na ścianie i w szczelinach ślady zapachowe, które przyciągają kolejne pokolenia. Dlatego dom, który raz został zasiedlony, jest odwiedzany kolejnymi jesieniami. Pomaga umycie ramy okna i parapetu z zewnątrz wodą z płynem do naczyń oraz szczelne zamknięcie wejść.
Co zrobić z biedronkami złapanymi odkurzaczem?
Zawiąż pończochę z owadami, włóż ją do woreczka strunowego i wyrzuć do kosza na odpady zmieszane. Nie wypuszczaj ich pod własnym oknem, bo wrócą w najbliższy ciepły dzień. Rodzime biedronki siedmiokropki złapane przy okazji możesz wynieść do nieogrzewanej szopy albo pod stertę liści.
Kiedy biedronki azjatyckie wchodzą do domów?
Zwykle od końca września do połowy października, w pierwsze słoneczne dni po chłodniejszych nocach, gdy w dzień jest 15-20°C. Wtedy chrząszcze masowo zlatują się na nasłonecznione ściany i szukają szczelin do zimowania. Druga fala widoczna jest w lutym i marcu, gdy budzą się w cieple.
Podsumowanie
Biedronka azjatycka w ogrodzie zjada mszyce, a w domu jest tylko uciążliwym lokatorem na zimę. Nie potrzebujesz na nią chemii. Wystarczą odkurzacz z pończochą, woda z płynem do naczyń na ramach okien i kilka kartuszy akrylu przed pierwszymi ciepłymi dniami jesieni.
Pierwsza akcja: w najbliższe słoneczne popołudnie zrób test ściany i sprawdź, przy którym oknie siedzi najwięcej owadów. Od tego okna zacznij uszczelnianie.
