Ogrodnik.blog
Spis treści
Czy myszy zasypiają na zimę? Nie. Mysz domowa, polna i leśna nie hibernują i są aktywne przez całą zimę. Nie mają zapasu tłuszczu na kilka miesięcy snu, więc muszą jeść każdej nocy, a gdy noce robią się zimne, szukają ciepła w budynkach. Zimę przesypiają inne gryzonie: orzesznica, popielica, smużki i chomik europejski. Drapanie w ścianie w listopadzie oznacza, że mysz się wprowadziła.
Niżej masz szybki test, kto chodzi zimą po domu, kalendarz od października do marca i listę miejsc, w których myszy przeczekują mróz. Samo pozbywanie się gryzoni opisujemy osobno.
Szybki test: kto zimą drapie i brudzi w domu
| Co widzisz lub słyszysz | Najpewniej | Jak sprawdzić | Co zrobić |
|---|---|---|---|
| Ciche drapanie w ścianie lub suficie nocą, od października | mysz | odchody 3-6 mm przy ścianach i w szafkach | znaleźć i zamknąć wejście |
| Odchody jak ziarna ryżu, pogryzione torebki mąki, kaszy, karmy | mysz | pas mąki wzdłuż ściany na noc, rano odciski łapek | zapasy do szczelnych pojemników |
| Nadgryzione cebule tulipanów, ziemniaki, worki z nasionami w garażu lub piwnicy | mysz | ślady drobnych zębów, odchody przy workach | zapasy na półki i do skrzyń z pokrywą |
| Gniazdo z poszarpanego papieru, waty lub izolacji za lodówką, w szufladzie, w samochodzie | mysz | ciepłe, rzadko ruszane miejsce przy urządzeniu | usunąć na mokro (instrukcja niżej) |
| Odchody wyraźnie większe, z tępymi końcami, nory przy fundamencie | szczur | porównaj z ziarnem ryżu: szczurze są kilka razy dłuższe | firma deratyzacyjna |
| Wiosną, po zejściu śniegu, korytarze i wygryziona trawa na trawniku | myszy lub norniki żerujące pod śniegiem | płytkie rowki w darni, kopczyki | ogród, nie dom: ochrona trawnika i drzewek |
Ostatni wiersz to najlepszy dowód, że gryzonie nie śpią. Korytarze w trawie powstają w styczniu i lutym, pod śniegiem, gdzie myszy i norniki żerują w ciepłej warstwie przy ziemi. Jak ograniczyć je w ogrodzie, opisujemy w poradniku o nornikach i myszach na działce.
Dlaczego myszy nie zasypiają na zimę
Hibernacja to stan, w którym zwierzę obniża temperaturę ciała i przez kilka miesięcy żyje z tłuszczu zgromadzonego jesienią. Mysz tego nie potrafi. Uniwersytet Tennessee w poradniku o zwalczaniu gryzoni podaje wprost, że mysz domowa nie hibernuje i dlatego jesienią częściej wchodzi do budynków.
Mysz żyje intensywnie i z dnia na dzień. Według programu ochrony roślin Uniwersytetu Kalifornijskiego (UC IPM) mysz domowa zjada dziennie do 20% swojej masy ciała, w około 200 małych porcjach przez całą noc. Takiego tempa nie da się przespać. Zimą mysz ma więc dwa wyjścia: żerować pod śniegiem i w ściółce albo przenieść się tam, gdzie jest ciepło i jedzenie, czyli do budynku.
Czy myszy w ogóle śpią?
Śpią, ale codziennie i krótko, a nie przez całą zimę. Dzień przesypiają w gnieździe, nocą wychodzą żerować. Stąd typowy sygnał: cisza w ciągu dnia i drapanie w ścianie lub w suficie po zmroku.
Zimą myszy w domu przybywa
W budynku z ciepłem i jedzeniem mysz domowa rozmnaża się przez cały rok. UC IPM podaje, że samica może mieć od 5 do 10 miotów rocznie, po około 5-6 młodych. Młode rodzą się 18-21 dni po zapłodnieniu, a dojrzałe płciowo są po 5-6 tygodniach. Policz to na kalendarzu: para, która weszła do garażu w październiku, ma młode w listopadzie, a te młode w styczniu mogą już mieć własne.
Nie czekaj, aż myszy „przeczekają zimę i wyjdą”. Mysz domowa nie ma powodu wychodzić z budynku, w którym ma ciepło i jedzenie. Każdy tydzień zwłoki to kolejne gniazda w ścianach, izolacji i za meblami.
Kto naprawdę zasypia na zimę
Zamieszanie bierze się stąd, że mysz wygląda podobnie jak kilka gryzoni, które zimę faktycznie przesypiają. W Polsce to przede wszystkim popielicowate (popielica, orzesznica, koszatka, żołędnica), smużki i chomik europejski. Orzesznica według Instytutu Ochrony Przyrody PAN zapada w głęboki sen zimowy w październiku i budzi się dopiero w kwietniu lub maju, w dziuplach, pod korzeniami albo w skrzynkach dla ptaków.
| Gryzoń | Co robi zimą | Ochrona w Polsce |
|---|---|---|
| Mysz domowa | aktywna, zimuje w budynkach | nie jest chroniona |
| Mysz polna, mysz leśna | aktywne, żerują pod śniegiem, część wchodzi do budynków przy polach i lasach | nie są chronione |
| Mysz zaroślowa, mysz zielna | aktywne | ochrona częściowa |
| Popielica | sen zimowy | ochrona częściowa |
| Orzesznica, koszatka, żołędnica | sen zimowy | ochrona ścisła |
| Smużka leśna, smużka stepowa | sen zimowy | ochrona ścisła |
| Chomik europejski | sen zimowy | ochrona ścisła |
Status ochrony pochodzi z rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 2380, stan prawny sprawdzony 19.10.2026). Wobec dziko żyjących zwierząt z tych list obowiązują m.in. zakazy umyślnego zabijania, chwytania, niszczenia zimowisk i schronień oraz umyślnego zamykania dostępu do schronień. Mysz domowa, polna i leśna na tych listach nie figurują.
Jeśli na strychu przy lesie zimuje coś, co nie jest myszą, na przykład nietoperze (wszystkie gatunki są pod ochroną ścisłą), nie zamykaj im wyjścia w środku zimy i nie rozbieraj kryjówki. Zapytaj regionalną dyrekcję ochrony środowiska (RDOŚ), kiedy i jak możesz to zrobić zgodnie z prawem.
Co myszy robią zimą — kalendarz od października do marca
| Miesiąc | Co robią myszy | Co możesz zauważyć | Co zrobić |
|---|---|---|---|
| Październik | przy pierwszych zimnych nocach szukają schronienia, sprawdzają szczeliny przy fundamencie, bramie garażu, rurach | pierwsze odchody w garażu, piwnicy, komórce | obejść dom i zamknąć szczeliny, zanim myszy wejdą |
| Listopad | budują gniazda w cieple: za lodówką, piecem, w ociepleniu, na strychu; pierwsze młode już ok. 3 tygodnie po wejściu | drapanie w ścianie po zmroku, pogryzione opakowania | test mąki, pułapki na trasach przy ścianach |
| Grudzień | kolejne mioty, gryzą zapasy i materiały na gniazda | odchody w szufladach i szafkach, zapach w zamkniętych schowkach | zapasy do szczelnych pojemników |
| Styczeń–luty | najwięcej zwierząt w budynku, młode z jesieni dojrzewają i same się rozmnażają; na zewnątrz żerują pod śniegiem | ślady w kilku pomieszczeniach naraz | gdy ślady się mnożą — firma deratyzacyjna |
| Marzec | mysz domowa zostaje w budynku; na zewnątrz po roztopach widać ślady zimowego żerowania | korytarze w trawniku, ogryziona kora młodych drzewek | sprzątanie gniazd na mokro, kontrola ogrodu |
Październik jest najważniejszy, bo jesienią mysz dopiero szuka miejsca. UC IPM zwraca uwagę, że myszy wchodzą do domów właśnie jesienią, gdy noce stają się zimniejsze. Zamknięta szczelina w październiku to jedna mysz mniej. Zamknięta w lutym zatrzymuje na zewnątrz te, które jeszcze nie weszły, ale nie usuwa tych, które już są w środku.
Gdzie myszy zimują w domu
Mysz szuka trzech rzeczy: ciepła, suchego materiału na gniazdo i jedzenia w zasięgu kilku metrów. UC IPM podaje, że mysz domowa rzadko oddala się od gniazda i źródła pokarmu na więcej niż około 9 m. Dlatego odchody skupione w jednym miejscu zwykle wskazują, że gniazdo jest blisko.
- Za urządzeniami, które grzeją. Lodówka, zamrażarka, piec, bojler. Rozszerzenie Uniwersytetu Nebraski (UNL) nazywa urządzenia pracujące bez przerwy ulubionym miejscem na gniazdo.
- W ociepleniu i pustkach ścian. Wełna i styropian to gotowy materiał na gniazdo i ciepły korytarz. Drapanie słyszysz wtedy w ścianie albo w suficie podwieszanym.
- Na strychu i w stropie. Zwłaszcza w domach z nieocieplonym poddaszem, gdzie ciepło ucieka przez strop.
- W garażu i komórce. Kartony, szmaty, worki z nasionami, ziemia do kwiatów. Myszy gryzą też sprzęt schowany na zimę, dlatego basen ogrodowy po sezonie trzymaj w zamkniętej skrzyni, nie w worku na podłodze.
- W piwnicy przy zapasach. Ziemniaki, jabłka, marchew w skrzynkach. Warzywa przechowywane na zimę układaj w skrzynkach z siatką albo na półkach, z dala od ściany, i regularnie je przeglądaj.
- W samochodzie. Komora silnika stojącego auta jest ciepła po jeździe i osłonięta. Gryzonie potrafią tam przegryźć przewody.
Osobny przypadek to cebule kwiatów. Tulipany i krokusy kupione na jesień, a niewsadzone od razu, to dla myszy w garażu gotowy zapas. Posadź je, póki ziemia nie zamarzła, według terminów z przewodnika po kwiatach cebulowych, a do tego czasu trzymaj w szczelnym pojemniku.
Jak zapobiec na przyszłość
Najwięcej daje jeden obchód domu w październiku. Szukaj szczelin, w które wchodzi ołówek: przy przejściach rur i kabli, pod drzwiami, przy dolnej uszczelce bramy garażowej, przy kratkach wentylacyjnych. UC IPM podaje, że mysz domowa przeciśnie się pod szczeliną o wysokości około 6 mm. Zamknięcie wejść, wybór pułapek i bezpieczeństwo trutek przy dzieciach i zwierzętach opisujemy krok po kroku w tekście o tym, jak pozbyć się myszy z domu.
Druga rzecz to sprzątanie po myszach. Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, że zakażenia hantawirusami występują także w Polsce, a wirus jest obecny w moczu, odchodach i ślinie zakażonych gryzoni. Amerykańskie Centrum Kontroli Chorób (CDC) zaleca przy usuwaniu odchodów i gniazd:
- Otwórz okna i drzwi na 30 minut przed sprzątaniem.
- Załóż rękawice gumowe lub foliowe.
- Nie zamiataj i nie odkurzaj odchodów ani gniazd, bo wzbijasz pył do powietrza.
- Spryskaj je roztworem wybielacza z chlorem (1 część na 9 części wody, świeżo przygotowany) albo środkiem dezynfekującym i odczekaj 5 minut lub tyle, ile podaje etykieta.
- Zbierz wszystko ręcznikami papierowymi do worka, zawiąż go i wyrzuć do zamykanego kosza.
- Umyj ręce w rękawicach, zdejmij je, a potem umyj dłonie wodą z mydłem.
Myszy nie zasypiają na zimę. Mysz domowa, polna i leśna są aktywne od października do marca, a w ciepłym budynku z jedzeniem rozmnażają się przez całą zimę. Zimę przesypiają popielicowate, smużki i chomik, które w większości są w Polsce chronione. Zamykaj szczeliny w październiku, zapasy trzymaj w szczelnych pojemnikach, a odchody sprzątaj na mokro, bez zamiatania i odkurzania.
Źródła
- House Mouse — Pest Notes, UC IPM, University of California
- House Mouse Management — Pests and Pesticides in Child-serving Facilities, University of Tennessee Extension (2010)
- Managing House Mice (G1105) — University of Nebraska–Lincoln Extension
- Orzesznica leszczynowa — Chrońmy Przyrodę Ojczystą 81/2/2025, Instytut Ochrony Przyrody PAN
- Rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 2380 — ISAP, Sejm RP
- Komunikat GIS nr 1 w sprawie zakażeń hantawirusem — PSSE Nysa (gov.pl)
- Clean up after rodents — Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
