Spis treści
Jak wyczyścić piekarnik domowym sposobem? Na zwykłej emalii najprościej sodą: gruba warstwa zwilżona wodą na minimum 2 godziny, najlepiej na noc, potem ściereczka i spłukanie. Lżejszy brud zmiękczy para z wody i cytryny. Dwa wyjątki: matowych wkładów katalitycznych nie szoruj i nie smaruj niczym, a piekarnik z pirolizą czyść programem. Zacznij więc od sprawdzenia, jaką powłokę masz w środku.
Najpierw sprawdź, jaka powłoka jest w środku
Ta sama soda, która ratuje emalię, szkodzi wkładom katalitycznym — Electrolux zakazuje na nich sprayów, środków ściernych, mydła i jakichkolwiek innych środków czyszczących. Dlatego przed szorowaniem obejrzyj ścianki i zajrzyj do instrukcji.
| Powłoka | Jak ją rozpoznać | Czym czyścić | Czego nie robić |
|---|---|---|---|
| Emalia zwykła | gładka, z połyskiem, zwykle ciemna, na wszystkich ściankach | płyn do naczyń, pasta z sody, para | ostre skrobaki, odrdzewiacze, odplamiacze |
| Wkłady katalityczne | matowe, szorstkie w dotyku, zwykle na tylnej ścianie i bokach; Bosch opisuje je jako porowatą powłokę z ceramicznych mikrocząstek | program czyszczenia albo nagrzanie pustego piekarnika | żadnego płynu, sody, sprayu ani gąbki ściernej |
| Emalia pirolityczna | gładka, w menu lub na pokrętle program „Pyro”, „P” albo „Czyszczenie” | tylko program pirolizy, potem wilgotna ściereczka | start programu z resztkami jedzenia, wycieranie uszczelki |
Dno i szyba drzwiczek zwykle nie mają powłoki katalitycznej, nawet gdy ścianki ją mają. Myjesz je tradycyjnie, uważając, żeby nic nie spłynęło na wkłady.
Która metoda na którą powłokę — tabela
Proporcje i czasy pochodzą z materiałów Boscha, Electroluxa, AEG i Gorenje. Gdy producent czasu nie podaje, nie zgadujemy.
| Metoda | Emalia | Katalityczna | Pyroliza | Czas działania | Na jaki brud |
|---|---|---|---|---|---|
| Płyn do naczyń z ciepłą wodą | tak | nie na wkłady | tylko zetrzeć resztki przed programem | aż roztwór wsiąknie w plamy | świeży tłuszcz, zacieki |
| Pasta z sody i wody | tak | nie | nie | min. 2 godziny, najlepiej noc | zapieczony tłuszcz, przypalone resztki |
| Woda z octem 1:1 | tak, na koniec | nie | nie | kilka minut | biały nalot po sodzie, smugi |
| Para z wody i cytryny (0,5 l wody, sok z połowy cytryny, 180°C, termoobieg) | tak | według instrukcji modelu | zbędna | Bosch nie podaje czasu | świeży, lekki brud |
| Program parowy producenta (np. 200 ml wody na dno, 90°C, 30 min) | tak | według instrukcji | zbędny | 30 min plus stygnięcie | lekki brud po pieczeniu |
| Nagrzanie pustego piekarnika | nie dotyczy | 250°C przez godzinę | nie dotyczy | 1 godzina | tłuszcz wchłonięty przez wkład |
| Program pirolizy | nie dotyczy | nie dotyczy | tak | 1-3 godziny, około 500°C | wszystko, zostaje popiół |
Czego potrzebujesz
- Soda oczyszczona — opakowanie wystarczy na kilka czyszczeń, to wydatek rzędu kilku złotych.
- Płyn do mycia naczyń, ocet spirytusowy, cytryna.
- Miękka ściereczka z mikrofibry i gąbka z niedrapiącą stroną.
- Plastikowa szpatułka, spryskiwacz i kawałek folii aluminiowej do rusztów.
- Rękawice gumowe — przy sodzie dla wygody, przy sklepowych sprayach obowiązkowo.
- Czas: orientacyjnie pół godziny pracy, plus noc, gdy pasta ma działać.
Krok 1: Wyłącz piekarnik i wyjmij wyposażenie
Gorenje w instrukcji każe przed czyszczeniem odłączyć urządzenie od zasilania i zaczekać, aż ostygnie. Wyjmij blachy, ruszty i prowadnice. Wkłady katalityczne zostaw na miejscu, chyba że czyścisz emaliowane ścianki pod nimi.
Luźne okruchy zmieć albo odkurz. Po czym poznasz, że dobrze: komora jest zimna, pusta i bez sypkich resztek na dnie.
Krok 2: Zmiękcz brud parą
Do żaroodpornego naczynia wlej około 0,5 l wody, dodaj sok z połowy cytryny, wstaw do piekarnika i włącz termoobieg na 180°C. Bosch na blogu nie podaje czasu, więc obserwuj szybę: gdy wnętrze mocno zaparuje, wyłącz piekarnik. Wycieraj po przestygnięciu.
Jeśli piekarnik ma program parowy, użyj go zamiast naczynia. W Electroluxie z funkcją AquaClean wlewasz 200 ml wody prosto na dno, ustawiasz 90°C na 30 minut, a po ostygnięciu przecierasz ścianki miękką ściereczką. Bosch w modelach ze wspomaganiem czyszczenia podaje około półtorej szklanki wody z kroplą płynu do naczyń, a temperaturę i czas — według instrukcji modelu.
Zużytą cytrynę wyrzuć od razu do zamykanego kosza albo na kompostownik. Ciepła skórka w otwartym kuble to w kuchni magnes na muszki owocówki.
Po czym poznasz, że dobrze: świeże zacieki schodzą przy jednym przetarciu. Przypalone plamy zostaną — na nie jest krok 3.
Krok 3: Pasta z sody na zapieczony tłuszcz
Ten krok dotyczy tylko emalii. Rozsyp grubą warstwę sody na dnie i zabrudzonych ściankach, spryskaj ją niewielką ilością wody, aż powstanie gęsta pasta. Bosch zaleca zostawić ją na minimum 2 godziny, a najlepiej na całą noc.
Rano zdejmij ją plastikową szpatułką, a resztki zetrzyj wilgotną gąbką. Z twardszym zmywakiem uważaj: Bosch na stronie serwisu wymienia druciak ze stali nierdzewnej, a Gorenje zakazuje szorstkich gąbek, więc decyduje instrukcja twojego modelu. Biały nalot zmyj wodą z octem w proporcji 1:1 i na koniec przetrzyj wszystko czystą wodą. Soda i ocet razem pienią się efektownie, ale reagują ze sobą i częściowo się zobojętniają, więc używaj ich po kolei, nie w jednej mieszance.
Pasty, octu ani wody nie wlewaj na wkłady katalityczne i nie dopuść, żeby spływały z dna na boki. Electrolux zakazuje czyścić tę powierzchnię sprayami, środkami ściernymi i jakimikolwiek płynami. Uszczelki drzwi nie szoruj — przy pirolizie Gorenje zaleca wycierać popiół wokół niej, ale nie samą uszczelkę.
Po czym poznasz, że dobrze: emalia jest gładka pod palcem, a po wyschnięciu nie widać białych smug.
Krok 4: Szyba drzwiczek
Na szybę wystarczy płyn do naczyń z ciepłą wodą, a na przypalone krople — cienka warstwa pasty z sody, zostawiona, aż je zmiękczy, i miękka ściereczka. AEG na uporczywe resztki na wyjmowanej szybie wewnętrznej dopuszcza środek do piekarników. W wielu modelach wewnętrzne szyby da się wyjąć i umyć z obu stron. Gorenje opisuje to w instrukcji: najpierw zdejmujesz drzwiczki, potem unosisz szybę za dolną krawędź.
Nie używaj ostrych metalowych skrobaków ani żrących i ściernych środków — Gorenje zakazuje ich na szklanych drzwiczkach. Dotyczy to też żyletki do płyty indukcyjnej. Na koniec osusz szybę ściereczką z mikrofibry tą samą techniką, co przy myciu okien bez smug.
Po czym poznasz, że dobrze: pod światło nie widać zacieków między szybami.
Krok 5: Ruszty, blachy i prowadnice
Gorenje zaleca myć akcesoria gorącą wodą z płynem do naczyń, najlepiej od razu po pieczeniu, zanim tłuszcz się zapiecze. Prowadnice drabinkowe AEG pozwala namoczyć w zlewie albo umyć w zmywarce. Dwa wyjątki z instrukcji Gorenje: prowadnic teleskopowych i wkładów katalitycznych nie myjesz w zmywarce.
Na przypalony ruszt nałóż pastę z sody, a po co najmniej 2 godzinach szoruj kulką z folii aluminiowej. Sposób z tabletką do zmywarki rozpuszczoną w gorącej wodzie krąży w poradnikach, ale nie opisuje go żadna z instrukcji producentów, na których opiera się ten tekst. Jeśli go próbujesz, to tylko z rusztem stalowym lub chromowanym, w rękawicach i po przeczytaniu ostrzeżeń na opakowaniu tabletek, a ruszt potem dokładnie spłucz.
Skoro wyjmujesz blachy, zajrzyj też do szafki z mąką i kaszą. Pajęczynki w torebkach to znak, że czas pozbyć się moli spożywczych, zanim przejdą na resztę zapasów.
Wkłady katalityczne i piroliza: czyść programem
Wkłady katalityczne. Electrolux zaleca wyjąć akcesoria i prowadnice, a potem włączyć program czyszczenia katalitycznego albo, gdy go nie ma, ustawić 250°C na godzinę. Po ostygnięciu wycierasz miękką ściereczką samo dno. Plamy i przebarwienia, które zostaną na wkładach, według producenta nie wpływają na działanie piekarnika. Bosch opisuje swoją powłokę CleanCoating podobnie: wchłania tłuszcz, który podczas pieczenia się utlenia, i działa przez całe życie urządzenia.
Piroliza. Przed programem usuń widoczne resztki jedzenia, bo w trakcie mogą się zapalić — ostrzega Gorenje. Wyjmij całe wyposażenie razem z prowadnicami teleskopowymi, chyba że instrukcja twojego modelu pozwala inaczej. Electrolux podaje, że komora nagrzewa się do około 500°C, a program trwa od godziny do 3 godzin, zależnie od stopnia zabrudzenia. Drzwi blokują się automatycznie i otwierają dopiero po ostygnięciu. Na końcu wycierasz popiół wilgotną ściereczką.
Podczas pirolizy i po niej wietrz kuchnię i wynieś z niej ptaki. Electrolux zaznacza, że ptaki i gady są bardzo wrażliwe na opary z tego programu. Nie wieszaj też ścierek na drzwiczkach — front mocno się nagrzewa.
Chemia ze sklepu: jak używać bezpiecznie
Gotowe spraye do piekarników mają silne działanie. Bosch na blogu ostrzega, że agresywne preparaty mogą podrażniać skórę rąk i drogi oddechowe. Jeśli po nie sięgasz:
- rękawice, wietrzenie i instrukcja z etykiety, a przy pryskaniu na wysokości twarzy — okulary;
- spray na ściereczkę, nie do komory — AEG radzi tak robić, żeby nie zalać przewodów za wentylatorem;
- nigdy na wkłady katalityczne (Electrolux) ani na elementy z powłoką aluminiową i panel sterowania (Gorenje);
- dokładne spłukanie czystą wodą, bo resztki środka w wysokiej temperaturze dają szkodliwe opary;
- nie mieszaj środków ze sobą, a preparatu z chlorem nigdy z octem ani kwaskiem — powstaje trujący chlor;
- bez myjki parowej — Gorenje zakazuje odkurzaczy parowych i wysokociśnieniowych z powodu ryzyka porażenia prądem.
Kiedy wezwać serwis
- Pęknięta lub odpryśnięta szyba drzwiczek. Nie piecz z nią.
- Drzwi zablokowane po pirolizie mimo ostygnięcia. Gorenje podaje, że po przerwie w zasilaniu w trakcie pirolizy drzwiczki odblokowują się mniej więcej 30 minut po powrocie prądu. Jeśli później nadal są zablokowane, wezwij serwis. Nie podważaj zamka.
- Odprysk emalii z rdzą albo rozwarstwiony wkład katalityczny — do wymiany na oryginalne części.
- Zapach palonej izolacji, iskrzenie, wyłączający się bezpiecznik po myciu — to sprawa dla elektryka lub serwisu, nie dla sody.
Sprawdź powłokę. Na emalii: para z cytryną na lekki brud, pasta z sody na noc na zapieczony, ocet z wodą na biały nalot i spłukanie czystą wodą. Wkłady katalityczne czyści 250°C przez godzinę, piroliza robi swoje sama w 1-3 godziny. Szybę myj bez metalowych skrobaków, a prowadnic teleskopowych nie wkładaj do zmywarki.
Źródła
- Czyszczenie piekarnika — domowe sposoby (ocet 50:50, para z cytryną, soda na noc) — blog Bosch
- Czym czyścić piekarnik — porady serwisu Bosch
- Jak wyczyścić piekarnik: wspomaganie czyszczenia, CleanCoating, piroliza — Bosch
- How to use Catalytic Cleaning on your Electrolux oven — Electrolux
- How to use Pyrolytic Cleaning on your Electrolux oven — Electrolux
- How to use AquaClean to clean your Electrolux oven — Electrolux
- How to clean and care for your AEG oven — AEG
- Szczegółowa instrukcja elektrycznego piekarnika pirolitycznego Gorenje BOP637E11X — serwer producenta (PDF)



