Ogrodnik.blog
Spis treści
Czy chryzantemy przezimują w gruncie, zależy od tego, co kupiłeś. Chryzantema koreańska i złocień Zawadzkiego zimują w polskim ogrodzie bez problemu, jeśli dostaną przepuszczalną glebę i kopczyk. Kwiaciarniane kule multiflora z cmentarza w gruncie najczęściej giną. Po 1 listopada nie sadź ich do zimnej ziemi, tylko przezimuj w doniczce w 2-8°C i posadź w maju.
Poniżej znajdziesz tabelę, która pomoże rozpoznać typ chryzantemy po wyglądzie w sklepie, oraz plan działania zależny od tego, kiedy roślinę kupiłeś.
Chryzantema ogrodowa czy kwiaciarniana — jak je rozpoznać?
Pod nazwą „chryzantema” sprzedaje się rośliny o zupełnie innej wytrzymałości. Etykiety bywają mylące, bo kule multiflora często mają naklejkę „do ogrodu” albo „garden mum”. Dlatego patrz na pokrój, doniczkę i dział, w którym stoi roślina.
| Typ | Jak rozpoznasz w sklepie | Zimowanie w gruncie | Cena orientacyjnie |
|---|---|---|---|
| Chryzantema koreańska i jej mieszańce | Dział bylin, doniczka P9-P11 lub C2, luźna kępa 40-80 cm, pojedyncze lub półpełne kwiaty | Tak, znosi mrozy do około -20…-25°C z kopczykiem | 12-25 zł |
| Złocień Zawadzkiego i odmiany typu 'Clara Curtis' | Niska, rozrastająca się kępa, różowe lub białe kwiaty jak u margerytki | Tak, zwykle bez okrycia | 12-20 zł |
| Multiflora (kule) | Idealna kula obsypana pąkami, donica 19-23 cm, gęsty torf | Loteria, najczęściej wypada | 15-40 zł |
| Wielkokwiatowa kwiaciarniana | Jeden duży kwiat na pędzie, sprzedawana w doniczce lub na cięcie | Nie, to roślina do szklarni i mieszkania | 10-30 zł |
Multiflorę wyhodowano pod jeden cel: ma wyglądać efektownie w donicy od września do listopada. Rośnie w lekkim podłożu torfowym, a jej bryła jest płytka i gęsto przerośnięta. Taka roślina nie ma kiedy przygotować się do zimy, bo całą energię oddała w kwitnienie.
Szukasz chryzantemy, która wróci co roku? Kupuj ją we wrześniu w dziale bylin, jeszcze w pąkach albo na początku kwitnienia. Odmiany koreańskie, takie jak 'Mei-Kyo' czy 'Bronze Elegance', zdążą się wtedy ukorzenić przed mrozami.
Kiedy sadzić chryzantemy do gruntu, żeby przezimowały?
Najlepszy termin sadzenia chryzantem ogrodowych to wiosna, od końca kwietnia do końca maja. Roślina ma wtedy cały sezon na zbudowanie korzeni. Drugie dobre okno to wrzesień, najpóźniej 4-6 tygodni przed pierwszymi przymrozkami.
Sadzenie w październiku i listopadzie to już ryzyko. Korzenie rosną, dopóki gleba ma powyżej około 5°C. Na przełomie października i listopada ziemia na głębokości 10 cm ma zwykle 5-9°C, a po Wszystkich Świętych często jeszcze mniej. Roślina posadzona w takich warunkach siedzi w dołku jak w doniczce i przy pierwszym mocniejszym mrozie zostaje wypchnięta z gleby albo przemarza od spodu.
| Kiedy kupiłeś chryzantemę | Co zrobić |
|---|---|
| Wrzesień, odmiana ogrodowa | Posadź od razu, podlewaj co 5-7 dni do mrozów, w listopadzie okryj |
| Październik, odmiana ogrodowa | Posadź w zacisznym miejscu, usyp kopczyk grubszy o 5 cm |
| Październik lub listopad, multiflora | Traktuj jak dekorację albo przezimuj w doniczce i posadź w maju |
| Po 1 listopada, dowolna | Nie sadź. Zimuj w doniczce w chłodzie albo wkop donicę w grunt i okryj |
Jak przygotować chryzantemy ogrodowe do zimy?
Mróz rzadko zabija chryzantemę koreańską. Częściej ginie od mokrej, zimnej gleby, w której szyjka korzeniowa gnije między odwilżami. Przygotowanie do zimy to więc przede wszystkim odprowadzenie wody i ochrona nasady kępy.
- Przestań nawozić w sierpniu. Azot jesienią pobudza miękkie pędy, które przemarzają.
- Podlewaj do mrozów, jeśli jesień jest sucha. Wystarczy 5-8 litrów na kępę co 7-10 dni. Przesuszona roślina gorzej znosi mróz.
- Przytnij pędy na 10-15 cm po przekwitnięciu i pierwszych przymrozkach. Chore i zaschnięte liście wynieś z rabaty, bo zimują na nich zarodniki rdzy i mączniaka.
- Usyp kopczyk z kory, kompostu lub suchych liści na 10-15 cm u nasady, gdy noce schodzą do -3°C. Zwykle to druga połowa listopada.
- Połóż stroisz z gałązek świerkowych lub jodłowych. Przepuszcza powietrze, zatrzymuje śnieg i chroni przed słońcem w mroźne dni.
Nie okrywaj chryzantem folią ani szczelnym workiem. Pod folią zbiera się para wodna, kępa zaparza się przy każdej odwilży i gnije od szyjki. Agrowłóknina zimowa (50 g/m²) jest w porządku, ale tylko jako ostatnia warstwa nad stroiszem.
Co zrobić z chryzantemą multiflora po 1 listopada?
Masz trzy uczciwe opcje. Wybierz jedną, zanim roślina zmarznie w donicy na parapecie lub przy grobie.
Opcja 1: zimowanie w doniczce w chłodzie
To najpewniejsza metoda dla multiflory. Przytnij pędy na 10-15 cm i postaw donicę w jasnym, chłodnym miejscu, w 2-8°C. Nadaje się garaż z okienkiem, nieogrzewana klatka schodowa, weranda albo piwnica z okienkiem. Podlewaj bardzo oszczędnie, raz na 3-4 tygodnie, tylko żeby bryła nie wyschła na wiór.
W marcu roślina wypuści nowe pędy. Przenieś ją wtedy w jaśniejsze miejsce, a do gruntu posadź po połowie maja, po ostatnich przymrozkach.
Opcja 2: wkopanie donicy w grunt
Jeśli nie masz chłodnego pomieszczenia, wkop roślinę razem z doniczką w zacisznym miejscu, na przykład przy południowej ścianie domu. Wierzch donicy zostaw 2-3 cm pod ziemią, usyp kopczyk na 15-20 cm i przykryj stroiszem. Szanse są mniejsze niż w opcji 1, a w chłodniejszych regionach, jak Podlasie czy Suwalszczyzna, niewielkie.
Opcja 3: roślina sezonowa
Multiflora za 20-30 zł, która przez dwa miesiące zdobiła taras albo grób, spełniła swoje zadanie. Wyrzucenie jej na kompost to nie porażka, tylko rozsądny wybór, gdy nie masz gdzie jej przezimować. Na grób zamiast kolejnej multiflory możesz też zrobić trwały stroik z gałązek jodły i szyszek. Po wizycie na cmentarzu przyda się też wiedza, jak usunąć wosk ze znicza z kurtki albo rękawiczek.
Chryzantema przezimowana w doniczce i posadzona w maju zakwitnie jesienią luźniej, bez kształtu idealnej kuli. Kształt kuli to efekt samorozgałęziających się odmian i sterowania długością dnia w szklarni, więc w ogrodzie nie wróci w tej formie. Jeśli chcesz zwartego pokroju, uszczykuj wierzchołki co 2-3 tygodnie do końca czerwca.
Gdzie posadzić chryzantemę, żeby przetrwała zimę?
Stanowisko decyduje o przetrwaniu bardziej niż okrycie. Chryzantemy potrzebują pełnego słońca, co najmniej 6 godzin dziennie, i gleby, z której woda szybko schodzi po deszczu.
- Przepuszczalna ziemia. W ciężkiej glinie dodaj do dołka 1/3 objętości piasku lub drobnego żwiru i sadź na lekkim podwyższeniu, 5-10 cm nad poziomem rabaty.
- Osłona od wiatru. Zimny wschodni wiatr wysusza pędy. Miejsce przy murze, żywopłocie albo między krzewami daje kilka stopni różnicy.
- Bez zastoin. Dołki, niecki i miejsca pod rynną odpadają, bo tam stoi woda z roztopów.
Najczęstsze błędy przy zimowaniu chryzantem
- Sadzenie multiflory w listopadzie i liczenie na cud. Roślina bez korzeni w zimnej glebie przegrywa z pierwszym mrozem.
- Cięcie do samej ziemi. Tracisz pąki odnawiające u nasady, a kopczyk nie ma czego się trzymać.
- Zbyt wczesne okrywanie. Kopczyk usypany w październiku przy 10°C to zaproszenie dla gnicia i gryzoni. Czekaj na pierwsze mrozy.
- Ciężka, mokra gleba bez drenażu. Zimowa woda zabija chryzantemy częściej niż mróz.
- Ciepłe pomieszczenie zamiast chłodnego. W mieszkaniu w 20°C multiflora wybija słabe, wyciągnięte pędy i szybko marnieje.
FAQ
Czy chryzantemy z cmentarza można posadzić do ogrodu?
Można, ale po 1 listopada gleba ma zwykle 5-7°C i korzenie praktycznie przestają rosnąć. Multiflora posadzona w takich warunkach rzadko przeżywa zimę. Pewniejsza droga: przytnij pędy na 10-15 cm, przezimuj doniczkę w chłodnym, jasnym miejscu w 2-8°C i posadź ją do gruntu po połowie maja.
Jak rozpoznać chryzantemę, która przezimuje w gruncie?
Mrozoodporne są chryzantemy koreańskie i ich mieszańce oraz złocień Zawadzkiego. Kupisz je w dziale bylin, w doniczkach P9-P11 lub C2, mają luźniejszy pokrój i 40-80 cm wysokości. Idealne kule w donicach 19-23 cm to zwykle multiflora, czyli odmiany pod dekorację na jeden sezon.
Czy chryzantemy trzeba przycinać na zimę?
Chryzantemy ogrodowe przytnij po przekwitnięciu i pierwszych przymrozkach na wysokość 10-15 cm. Krótkie kikuty zatrzymują ściółkę i śnieg, a jednocześnie nie łamią się pod mokrym ciężarem. Do samej ziemi nie tnij, bo odsłonisz pąki odnawiające u nasady kępy.
Czym okryć chryzantemy na zimę?
Usyp u nasady kopczyk z kory, kompostu albo suchych liści na 10-15 cm, a na wierzch połóż gałązki świerkowe lub jodłowe. Zrób to, gdy noce spadają do -3°C i gleba zaczyna zamarzać, zwykle w drugiej połowie listopada. Folii nie używaj, bo pod nią kępa gnije.
Kiedy zdjąć okrycie z chryzantem wiosną?
Stroisz zdejmij pod koniec marca lub na początku kwietnia, gdy minie okres silnych mrozów nocnych. Kopczyk rozgarniaj stopniowo przez 1-2 tygodnie, najlepiej w pochmurny dzień. Nagłe odsłonięcie młodych pędów w słońcu i przy przymrozku potrafi je zwarzyć.
Podsumowanie
Zanim zaczniesz okrywać, ustal, co masz. Chryzantema koreańska i złocień Zawadzkiego zimują w gruncie: przytnij je na 10-15 cm, usyp kopczyk po pierwszych mrozach i przykryj stroiszem. Multiflora kupiona na Wszystkich Świętych nie nadaje się do sadzenia w zimną ziemię. Przezimuj ją w doniczce w chłodzie i posadź w maju albo potraktuj jak kwiat na jeden sezon. Jeśli chcesz chryzantem, które wrócą za rok, kup odmianę ogrodową we wrześniu.
Ogrodowa (koreańska, Zawadzkiego) zimuje w gruncie. Multiflora najczęściej nie. Po 1 listopada nie sadź, tylko zimuj w doniczce w 2-8°C. Cięcie na 10-15 cm, kopczyk 10-15 cm przy -3°C, stroisz, zero folii. Zdejmij okrycie na przełomie marca i kwietnia.
