Ogrodnik.blog
Spis treści
Sadzonki zdrewniałe tnij po opadnięciu liści, z jednorocznych pędów grubości ołówka. Każda powinna mieć 15-25 cm, dolne cięcie tuż pod pąkiem, górne skośnie nad pąkiem. Wkop je w grunt tak, żeby nad ziemią zostały 1-2 pąki, albo przechowaj do marca w wilgotnym piasku w 0-5°C. Tak rozmnożysz porzeczkę, forsycję, wierzbę, dereń, a nawet różę.
Poniżej znajdziesz tabelę gatunków z długością sadzonki i sposobem zimowania oraz prosty test, który wiosną pokaże, czy sadzonka żyje.
Czym są sadzonki zdrewniałe i kiedy je robić?
Sadzonka zdrewniała to kawałek dojrzałego, zeszłorocznego pędu bez liści. Różni się od sadzonki zielnej, którą tnie się latem z miękkich, ulistnionych wierzchołków. Zdrewniała nie potrzebuje folii, zraszania ani szklarni, bo nie ma liści, przez które traciłaby wodę.
Termin to okres spoczynku krzewu: od opadnięcia liści do nabrzmienia pąków. W praktyce masz dwa okna:
- Jesień, od drugiej połowy października do pierwszych mrozów. Sadzonki od razu idą do gruntu i do wiosny wytwarzają kalus, czyli zgrubienie na dolnym cięciu, z którego wyrastają korzenie.
- Zima i przedwiośnie, od grudnia do początku marca. Tniesz w dzień bez mrozu, przechowujesz w piasku i sadzisz, gdy rozmarznie ziemia.
Sadzonki pozyskasz przy okazji zimowego cięcia krzewów, więc materiał jest za darmo. Dla porównania: jedna sadzonka porzeczki w szkółce kosztuje orientacyjnie 15-25 zł, a forsycji w doniczce 20-35 zł.
Które krzewy rozmnożysz z sadzonek zdrewniałych?
Najłatwiej ukorzeniają się krzewy o szybkim wzroście i miękkim drewnie. Tabela pomoże Ci ocenić, z czym zacząć.
| Krzew | Łatwość | Długość sadzonki | Najlepszy sposób |
|---|---|---|---|
| Wierzba (w tym iwa, purpurowa) | Bardzo łatwa | 20-30 cm | Od razu do gruntu, nawet do wody |
| Porzeczka czarna i czerwona | Bardzo łatwa | 20-25 cm | Jesienią do gruntu |
| Forsycja | Łatwa | 15-20 cm | Jesienią do gruntu |
| Dereń biały i rozłogowy | Łatwa | 15-20 cm | Jesienią do gruntu |
| Tawuła, pęcherznica, jaśminowiec | Łatwa | 15-20 cm | Jesienią do gruntu lub piasek |
| Ligustr | Łatwa | 15-20 cm | Jesienią do gruntu |
| Winorośl | Średnia | 2-3 oczka, 20-25 cm | Zimą, przechowanie w piasku |
| Agrest | Średnia | 15-20 cm | Wcześnie jesienią, z ukorzeniaczem |
| Krzewuszka, żylistek | Średnia | 15-20 cm | Piasek, sadzenie w marcu |
| Róża parkowa, pnąca, okrywowa | Średnia | 20 cm | Do gruntu pod słoikiem |
Ta metoda się nie sprawdzi przy iglakach, magnolii, różanecznikach i lilakach. Ukorzeniają się z sadzonek zielnych lub półzdrewniałych w kontrolowanych warunkach albo rozmnaża się je przez odkłady i szczepienie.
Rozmnażanie odmian chronionych prawem hodowcy dla siebie, w prywatnym ogrodzie, jest dozwolone. Sprzedawanie takich sadzonek bez licencji już nie. Dotyczy to wielu nowych odmian róż, hortensji i krzewów ozdobnych, które mają na etykiecie dopisek o ochronie.
Jak przygotować sadzonki zdrewniałe krok po kroku?
- Wybierz pęd jednoroczny. Rozpoznasz go po gładkiej, jaśniejszej korze i gęstych pąkach. Powinien mieć grubość ołówka, czyli 6-10 mm. Zbyt cienkie wierzchołki mają mało zapasów, zbyt grube pędy wieloletnie ukorzeniają się słabo.
- Odetnij środkową część pędu. Wierzchołek jest zwykle niedojrzały, a nasada zbyt twarda. Z jednego długiego pędu porzeczki zrobisz 3-4 sadzonki.
- Zrób dolne cięcie prosto, 0,5 cm pod pąkiem. W okolicy pąka jest najwięcej tkanki, z której powstają korzenie.
- Zrób górne cięcie skośnie, około 1 cm nad pąkiem. Skos odprowadza wodę, a przy okazji oznacza górę sadzonki. Wiosną nie pomylisz stron.
- Usuń kolce i pozostałe liście, jeśli jakieś zostały. U róży i agrestu oszczędzasz sobie dłonie przy sadzeniu.
- Przy trudniejszych gatunkach użyj ukorzeniacza. Zanurz w proszku tylko dolny centymetr i strząśnij nadmiar.
Większość ukorzeniaczy z syntetycznymi auksynami jest w Polsce zarejestrowana jako środki ochrony roślin. O dawce, sposobie użycia i gatunkach decyduje etykieta, a kupuj tylko preparaty aktualnie dopuszczone do obrotu w Polsce. Przy porzeczce, wierzbie i forsycji ukorzeniacz nie jest potrzebny, więc nie wydawaj na niego pieniędzy bez powodu.
Jak posadzić sadzonki zdrewniałe do gruntu jesienią?
Przygotuj zagonek w półcieniu, osłonięty od wiatru. Glebę spulchnij na głębokość szpadla i wymieszaj z piaskiem lub przesianym kompostem w proporcji około 1:1, jeśli ziemia jest ciężka. W zbitej glinie sadzonki gniją, zanim zdążą się ukorzenić.
- Zrób rowek szpadlem na głębokość 15-20 cm, z jedną ścianą pionową.
- Wstaw sadzonki pionowo co 10-15 cm, tak żeby nad ziemią zostały 1-2 pąki, czyli 2/3-3/4 długości w ziemi. Rzędy rozstaw co 25-30 cm.
- Zasyp i mocno dociśnij ziemię butem. Sadzonka musi stykać się z glebą na całej długości, bez pustych przestrzeni powietrza.
- Podlej obficie, około 5 litrów na metr rzędu.
- Podpisz rząd. Zimą wszystkie sadzonki wyglądają tak samo.
Różę posadź tak samo, ale przykryj każdą sadzonkę słoikiem albo przeciętą butelką PET z odkręconą nakrętką. Pod osłoną utrzymuje się wilgoć, a sadzonka nie przesycha na wietrze.
Po każdym większym mrozie i odwilży obejdź zagonek. Zamarzająca woda potrafi wypchnąć sadzonki z ziemi o 1-2 cm, a wystawiony kalus przesycha. Wystarczy docisnąć ziemię wokół nich butem, gdy grunt odmarznie.
Jak przechować sadzonki zdrewniałe do wiosny?
Przechowanie wybierz, gdy tniesz zimą albo gdy masz ciężką, podmokłą glebę, w której sadzonki mogłyby zgnić.
- Zwiąż sadzonki w pęczki po 10-20 sztuk, dolnymi końcami w jedną stronę. Podpisz gatunek na plastikowej etykiecie.
- Wstaw pęczki pionowo do skrzynki z wilgotnym piaskiem, na 2/3 długości. Piasek ma być wilgotny jak ścisk dłoni bez kapania wody.
- Postaw skrzynkę w piwnicy, garażu lub komórce w 0-5°C. W cieplejszym pomieszczeniu pąki ruszą przed korzeniami, a sadzonka szybko się wyczerpie.
- Co 3-4 tygodnie sprawdź wilgotność piasku i usuń sadzonki z pleśnią.
- W marcu, gdy rozmarznie gleba, posadź je do gruntu tak samo jak jesienią.
Nie masz piwnicy? Wykop w ogrodzie dół głębokości około 40 cm, ułóż w nim pęczki poziomo, zasyp ziemią i oznacz miejsce palikiem. Pod warstwą ziemi sadzonki przetrwają mróz i nie wyschną.
Jak sprawdzić, czy sadzonka się przyjęła?
Wiosną sadzonki często wypuszczają liście, zanim zrobią korzenie. Liście same w sobie niczego nie dowodzą. Sadzonka żyje z zapasów i może zwiędnąć przy pierwszym majowym upale.
Prosty test: w kwietniu delikatnie pociągnij sadzonkę w górę. Jeśli stawia opór, ma korzenie. Jeśli wychodzi bez oporu, wetknij ją z powrotem i nie ruszaj przez 2-3 tygodnie. Drugi test to zadrapanie kory paznokciem u nasady. Zielona tkanka pod spodem oznacza, że pęd żyje. Brązowa i sucha oznacza, że sadzonka zamarła.
Przez pierwsze lato podlewaj zagonek w czasie suszy i odchwaszczaj go. Ukorzenione krzewy przesadź na miejsce stałe następnej jesieni. Porzeczka z sadzonki zaowocuje zwykle w drugim lub trzecim roku.
Najczęstsze błędy przy sadzonkach zdrewniałych
- Cięcie przed opadnięciem liści. Pęd nie jest jeszcze dojrzały, a przez liście traci wodę.
- Sadzenie do góry nogami. Bez skośnego cięcia na górze łatwo pomylić końce. Pąki powinny patrzeć w górę.
- Za płytkie sadzenie. Sadzonka z 1/3 długości w ziemi przesycha na wietrze i przemarza.
- Ciepłe przechowywanie. W 15-20°C pąki ruszają w styczniu, a sadzonka umiera przed wiosną.
- Brak dociśnięcia ziemi. Pusta przestrzeń wokół sadzonki to brak kontaktu z wilgocią i brak korzeni.
FAQ
Kiedy robić sadzonki zdrewniałe?
Od opadnięcia liści, czyli zwykle od drugiej połowy października, do przedwiośnia, zanim pąki zaczną nabrzmiewać. Pędy są wtedy w pełni dojrzałe i mają najwięcej zapasów. Najłatwiej ciąć je jesienią i od razu sadzić do gruntu albo zimą, w bezmroźny dzień, i przechować do marca w wilgotnym piasku.
Jak długie powinny być sadzonki zdrewniałe?
Najczęściej 15-25 cm, z pędu jednorocznego grubości ołówka. Dolne cięcie rób prosto, tuż pod pąkiem, a górne skośnie, około 1 cm nad pąkiem. Dzięki temu wiosną od razu rozpoznasz, która strona idzie do ziemi. Porzeczki i wierzby mogą być dłuższe, do 30 cm.
Czy sadzonki zdrewniałe trzeba moczyć w ukorzeniaczu?
Porzeczka, wierzba, forsycja, dereń czy tawuła ukorzeniają się bez żadnych preparatów. Ukorzeniacz w proszku pomaga przy gatunkach trudniejszych, takich jak róże, agrest czy krzewuszka. Zanurz w nim tylko dolny centymetr sadzonki i stosuj dawkę oraz termin zgodnie z etykietą środka.
Jak przechować sadzonki zdrewniałe do wiosny?
Zwiąż je w pęczki po 10-20 sztuk, podpisz gatunek i wstaw pionowo, dolnymi końcami w dół, w skrzynkę z wilgotnym piaskiem. Postaw ją w piwnicy lub garażu w 0-5°C. Co 3-4 tygodnie sprawdź, czy piasek nie wysechł. Sadzonki wyjmij w marcu, gdy tylko rozmarznie gleba.
Czy można rozmnożyć różę z sadzonki zdrewniałej?
Tak, najlepiej wychodzi to przy różach parkowych, pnących, okrywowych i miniaturowych. Jesienią wetknij 20-centymetrową sadzonkę w ziemię w półcieniu tak, by nad powierzchnią były 2 pąki, i przykryj ją słoikiem albo przeciętą butelką. Róże wielkokwiatowe szczepione na podkładce ukorzeniają się słabiej.
Podsumowanie
Sadzonki zdrewniałe to najtańszy sposób na nowe krzewy: potrzebujesz sekatora, kawałka zagonka i odrobiny cierpliwości. Po opadnięciu liści wytnij ze środka jednorocznych pędów odcinki 15-25 cm, dolne cięcie zrób prosto pod pąkiem, górne skośnie nad pąkiem. Wkop je w lekką glebę tak, by nad ziemią zostały 1-2 pąki, albo przechowaj w wilgotnym piasku w 0-5°C do marca. Zacznij od porzeczki, forsycji i wierzby, bo wybaczają najwięcej błędów.
Termin: od opadnięcia liści do nabrzmienia pąków. Sadzonka: pęd jednoroczny, 6-10 mm, 15-25 cm. Dół prosto pod pąkiem, góra skośnie nad pąkiem. W ziemi 2/3-3/4 długości, co 10-15 cm. Przechowanie: wilgotny piasek, 0-5°C. Ukorzeniacz tylko dla trudniejszych gatunków, wg etykiety.
