Ogrodnik.blog
Spis treści
Jemioła na drzewach — jak usunąć ją, żeby nie odrosła? Wytnij całą gałąź z krzewem jemioły co najmniej 30 cm poniżej miejsca, w którym jemioła wrasta w drewno. Samo zerwanie krzewu nie wystarczy, bo z ssawek w gałęzi wyrośnie nowy po 1-3 latach. Najlepszy termin to listopad-luty, a na drzewach nie twoich decyduje ich właściciel lub zarządca.
Jemiołę widać najlepiej po opadnięciu liści: zielone kule w bezlistnych koronach topoli, lip, klonów i starych jabłoni. Poniżej wyjaśniam, jak jemioła żyje w drzewie (to tłumaczy, dlaczego tak uparcie wraca), jak ją usuwać przy gałęzi i na grubym konarze oraz kto musi się zgodzić, gdy drzewo nie rośnie na twojej działce.
Czym jest jemioła i dlaczego wraca?
Jemioła pospolita to półpasożyt. Ma zielone liście i sama prowadzi fotosyntezę, ale wodę i sole mineralne pobiera z drzewa. Robi to przez ssawki, czyli korzeniopodobne wyrostki wrośnięte w drewno gałęzi. Od nich wzdłuż gałęzi, pod korą, biegną pasma tkanki, z których wyrastają kolejne krzewy.
W Polsce spotkasz trzy podgatunki:
- jemioła pospolita typowa — na drzewach liściastych: topolach, lipach, klonach, brzozach, wierzbach, robinii, jabłoniach i głogach;
- jemioła jodłowa — na jodłach;
- jemioła rozpierzchła — na sosnach, rzadziej na świerkach.
Jemiołę rozsiewają ptaki, głównie jemiołuszki, paszkoty i kwiczoły. Zjadają białe owoce dojrzewające zimą, a lepkie nasiona przyklejają do gałęzi, czyszcząc dziób albo z odchodami. Dlatego jeden krzew w koronie w ciągu kilku lat zamienia się w kilkanaście.
Czy jemioła szkodzi drzewu?
Pojedynczy krzew — w niewielkim stopniu. Problem rośnie z liczbą krzewów i z suszą. Jemioła słabo ogranicza parowanie wody i ciągnie ją z gałęzi także wtedy, gdy drzewo w upał próbuje ją oszczędzać. Gałąź powyżej jemioły dostaje mniej wody, słabnie i z czasem zamiera, a miejsce wrośnięcia zgrubia się i łatwiej się łamie.
Przy silnym porażeniu drzewo zamiera od wierzchołka, gorzej owocuje i łatwiej atakują je grzyby oraz szkodniki drewna. Najbardziej cierpią stare jabłonie, topole i lipy przy drogach i w miastach.
Owoce i liście jemioły są szkodliwe dla ludzi, psów i kotów. Zjedzenie ich może wywołać wymioty, biegunkę i bóle brzucha. Po cięciu zbierz wszystkie gałęzie z ziemi, zanim wyjdą na ogród dzieci albo zwierzęta, a świąteczny bukiet wieszaj wysoko. Przy podejrzeniu zatrucia dziecka dzwoń do ośrodka toksykologicznego lub na 112, przy zwierzęciu — do weterynarza.
Kto może usunąć jemiołę? Najpierw sprawdź, czyje jest drzewo
Jemioła nie jest dziś w Polsce gatunkiem chronionym, więc sama roślina nie wymaga zezwoleń. Liczy się drzewo, na którym rośnie. Ta tabela oszczędzi ci kłopotów z sąsiadem, gminą albo zarządem drogi.
| Gdzie rośnie drzewo | Kto decyduje | Co robisz |
|---|---|---|
| Twoja działka | ty | usuwasz sam lub zlecasz arboryście |
| Działka sąsiada, gałęzie nad twoim terenem | sąsiad | prosisz o usunięcie; Kodeks cywilny pozwala ci obciąć zwieszające się gałęzie dopiero po wyznaczeniu sąsiadowi terminu |
| Działka sąsiada, jemioła w głębi korony | sąsiad | tylko rozmowa, sam nie wchodzisz na cudzy teren |
| Pas drogowy (drzewa przy ulicy, drodze) | zarządca drogi: gmina, powiat, województwo lub GDDKiA | zgłaszasz do właściwego zarządu dróg; nie tniesz sam |
| Park, skwer, teren gminny | urząd gminy lub zarząd zieleni | zgłoszenie w urzędzie |
| Teren wspólnoty lub spółdzielni | zarząd wspólnoty lub spółdzielnia | wniosek do zarządu |
| Ogród działkowy (ROD), drzewo na alejce | zarząd ROD | zgłoszenie do zarządu ogrodu |
| Pomnik przyrody, park wpisany do rejestru zabytków | gmina, konserwator zabytków | żadnych prac bez uzgodnienia |
| Drzewo przy linii energetycznej | operator sieci | zgłoszenie do operatora, nie podchodzisz z piłą |
Na własnym drzewie tnij z umiarem. Ustawa o ochronie przyrody wskazuje, że cięcie w koronie nie powinno usuwać więcej niż około 30% korony, a większe może zostać uznane za uszkodzenie drzewa. Gdy jemioła siedzi na połowie gałęzi, rozłóż usuwanie na 2-3 sezony. Przy okazji sprawdź, czy w koronie nie ma zasiedlonych gniazd — ich zniszczenie jest zakazane.
Jak usunąć jemiołę z drzewa krok po kroku
Jemioła na gałęzi (najczęstszy przypadek)
- Znajdź miejsce wrośnięcia. To zgrubienie na gałęzi u nasady krzewu.
- Odmierz co najmniej 30 cm w stronę pnia. Tyle zwykle sięgają pasma ssawek pod korą. Przy starych, dużych krzewach bierz zapas 40-50 cm.
- Tnij nad rozgałęzieniem lub przy konarze. Gałąź skróć tuż nad bocznym odgałęzieniem albo usuń ją w całości przy obrączce u nasady — nie zostawiaj kikuta.
- Grubsze gałęzie tnij w trzech krokach: podcięcie od spodu 20-30 cm od docelowego miejsca, odcięcie z góry nieco dalej, na końcu czyste cięcie przy obrączce. Kora nie oderwie się wtedy pod ciężarem gałęzi.
- Zabezpiecz rany powyżej około 3 cm średnicy maścią ogrodniczą, zwłaszcza na drzewach owocowych.
- Zbierz wszystkie odcięte części i wywieź je z bioodpadami albo do PSZOK-u. Owoce leżące pod drzewem ptaki i tak roznoszą.
Jemioła na pniu lub grubym konarze
Tu nie wytniesz 30 cm drewna. Zetnij krzew jemioły równo z korą ostrym nożem lub piłą. Miejsce możesz owinąć ciemnym, nieprzepuszczającym światła materiałem, na przykład grubą czarną folią lub agrowłókniną, na jeden sezon. Bez światła odrosty słabną i część ssawek zamiera. Opaskę sprawdzaj co kilka tygodni, żeby nie wrzynała się w korę, i zdejmij ją po roku.
Ta metoda nie usunie jemioły do końca. Odrosty wycinaj co roku zimą, zanim zakwitną i zawiążą owoce — w ten sposób przynajmniej nie rozsiewasz jej dalej.
Zanim wejdziesz na drabinę, obejdź ogród z lornetką. Policz krzewy jemioły na każdym drzewie i zaznacz, które gałęzie usuwasz w tym sezonie. Najpierw te z krzewami owocującymi, potem młode kulki — z ziemi łatwo je przeoczyć, a to one za 2-3 lata dadzą owoce.
Kiedy i jak bezpiecznie ciąć?
Najlepszy okres to listopad-luty, w dzień, gdy mróz nie przekracza -5°C. Liści nie ma, jemiołę widać, a jeśli zdążysz przed zjedzeniem owoców przez ptaki, ograniczysz jej rozsiewanie. Jabłonie i grusze znoszą zimowe cięcie dobrze. Na śliwach, wiśniach i czereśniach usuń zimą sam krzew, a większe cięcie gałęzi zrób w suchy dzień po zbiorach, bo drzewa pestkowe cięte zimą łatwiej łapią infekcje.
Bezpieczeństwo:
- Pracuj z drabiny ogrodniczej trójnożnej, zawsze we dwie osoby.
- Powyżej 3-4 m, przy dużych konarach i w pobliżu budynków zleć pracę arboryście. Orientacyjnie usunięcie jemioły z jednego dużego drzewa to od kilkuset złotych wzwyż, zależnie od wysokości i dostępu.
- Nie tnij nic w odległości kilku metrów od linii energetycznej.
Czego nie robić — najczęstsze błędy
- Zrywanie samego krzewu. Po 1-3 latach w tym samym miejscu wyrasta nowy, często kilka.
- Za krótkie cięcie. Obcięcie gałęzi 5-10 cm pod jemiołą zostawia ssawki w drewnie.
- Cięcie całej korony naraz. Drzewo po takim cięciu wypuszcza masę wilków i słabnie, a do tego ryzykujesz naruszenie przepisów.
- Oprysk herbicydem. Środek, który uszkodzi jemiołę, uszkodzi też drzewo, a o dopuszczeniu każdego środka i jego zastosowaniu decyduje etykieta. Nie eksperymentuj z chemią na drzewie, z którego zbierasz owoce.
- Cięcie cudzego drzewa „bo przecież jemioła szkodzi”. Dobra intencja nie zmienia tego, że decyduje właściciel lub zarządca.
- Odcięte gałęzie z owocami na kompoście. Nasiona przeżyją, a ptaki i tak je rozniosą.
FAQ
Czy jemioła zabija drzewo?
Pojedynczy krzew jemioły zdrowego drzewa nie zabije, ale je osłabia, bo zabiera mu wodę i sole mineralne. Problem zaczyna się przy kilkunastu i więcej krzewach w koronie, szczególnie w suche lata. Wtedy gałęzie powyżej jemioły zamierają, a drzewo słabnie od wierzchołka i łatwiej ulega chorobom oraz szkodnikom.
Czy jemioła jest pod ochroną?
Jemioła nie jest obecnie w Polsce gatunkiem chronionym, więc na własnym drzewie możesz ją usunąć bez zezwolenia. Ograniczenia wynikają z tego, czyje jest drzewo i gdzie rośnie: na działce sąsiada, w pasie drogowym, w parku, na terenie zabytkowym albo jeśli drzewo jest pomnikiem przyrody. Wtedy decyzja nie należy do ciebie. Osobna sprawa to parki narodowe i rezerwaty, gdzie chroniona jest cała przyroda, oraz las — tam o drzewach decyduje nadleśnictwo albo właściciel lasu.
Czy mogę uciąć jemiołę z drzewa sąsiada?
Z drzewa rosnącego na jego działce — nie. Kodeks cywilny pozwala ci jedynie obciąć gałęzie zwieszające się nad twoją działką, i to po wyznaczeniu sąsiadowi odpowiedniego terminu, żeby sam je usunął. Jemiołę w głębi korony sąsiada może usunąć wyłącznie właściciel drzewa lub osoba, którą on o to poprosi.
Czy owoce jemioły są trujące?
Tak, dla ludzi i zwierząt domowych są szkodliwe. Zjedzenie kilku białych owoców lub liści może wywołać wymioty, biegunkę i bóle brzucha, a u małych dzieci i zwierząt objawy bywają silniejsze. Świąteczny bukiet jemioły wieszaj poza zasięgiem dzieci, psa i kota, a przy podejrzeniu zatrucia dzwoń do ośrodka toksykologicznego lub weterynarza.
Kiedy najlepiej usuwać jemiołę z drzew?
Od listopada do lutego. Po opadnięciu liści krzewy jemioły widać z daleka, a jeśli wytniesz je przed dojrzeniem i zjedzeniem owoców przez ptaki, ograniczysz rozsiewanie na kolejne gałęzie. Na drzewach pestkowych mocniejsze cięcie gałęzi lepiej przesunąć na suchy okres po zbiorach.
Podsumowanie
Jemiołę na drzewach usuwasz razem z gałęzią, tnąc co najmniej 30 cm poniżej miejsca wrośnięcia, najlepiej od listopada do lutego. Na pniu i grubych konarach zostaje ścinanie krzewu przy korze, zaciemnienie miejsca i coroczne usuwanie odrostów. Zanim sięgniesz po piłę, sprawdź, czyje jest drzewo: na działce sąsiada, przy drodze czy w parku decyduje właściciel albo zarządca.
Na teraz: po opadnięciu liści policz krzewy jemioły na swoich drzewach i zacznij od tych, które mają białe owoce. Jeśli jemioła siedzi na drzewie przy ulicy, zgłoś to do zarządu dróg — to jedno pismo, a oszczędza drzewo i ciebie przed kłopotami.
