Ogrodnik.blog
Spis treści
Co siać w październiku? Do gruntu wysiej bób ozimy (w pierwszej połowie miesiąca), żyto ozime na poplon (do około 20-25 października) i kwiaty jednoroczne zimujące jako siewki. W nieogrzewanym tunelu posiej sałatę zimową, szpinak, rukolę i rzodkiewkę. Marchew, pietruszkę i pasternak zostaw na listopadowy siew przedzimowy — w październiku wykiełkują i wymarzną.
Październik to miesiąc przejściowy. Wrześniowe siewy na jesienny zbiór mają już za sobą ostatni termin, a siew przedzimowy jest jeszcze za wcześnie. Zostaje kilka konkretnych upraw, które lubią wejść w zimę jako małe rośliny, oraz wszystko, co wysiewasz pod osłoną. Poniżej rozpisuję je razem z terminami i temperaturą gleby, przy której warto zaczynać.
Co siać w październiku do gruntu?
Lista jest krótka, bo dzień skraca się szybko, a gleba stygnie o kilka stopni w ciągu miesiąca. Na początku października ma zwykle 10-12°C na głębokości 5 cm, pod koniec 5-7°C.
- bób ozimy — pierwsza połowa miesiąca;
- żyto ozime na poplon — do około 20-25 października;
- kwiaty jednoroczne do siewu jesiennego — od połowy miesiąca do listopada;
- czosnek ozimy — sadzenie ząbków do połowy października.
Roszponka i cebula dymka ozima, które na wielu listach pojawiają się także w październiku, mają swój optymalny termin we wrześniu. Wysiane w październiku zimują słabiej. Jeśli już musisz, roszponkę siej pod agrowłókniną w pierwszych dniach miesiąca.
Kiedy i jak siać bób ozimy?
Bób ozimy siejesz w pierwszej połowie października, gdy gleba ma 8-12°C. Chodzi o to, żeby rośliny weszły w zimę z 2-4 liśćmi i wysokością 5-10 cm. W tej fazie znoszą mróz do około -10°C, a pod pokrywą śniegu nawet więcej. Wysiany we wrześniu wybuja do 20 cm i przemarza, wysiany w listopadzie nie wzejdzie przed zimą.
Wybierz odmianę przeznaczoną do siewu jesiennego, np. 'Aquadulce Claudia'. Zwykłe odmiany wiosenne jesienią wymarzają.
Jak siać:
- Stanowisko — słoneczne, osłonięte od wschodnich wiatrów, na glebie przepuszczalnej. Na ciężkiej, podmokłej glinie nasiona gniją.
- Głębokość — 5-7 cm. Głębszy siew chroni nasiona przed ptakami i gryzoniami.
- Rozstaw — co 10-15 cm w rzędzie, rzędy co 40-50 cm lub w pasach podwójnych.
- Bez nawożenia azotem — bób wiąże azot z powietrza, a azot jesienią pobudza wzrost, który gorzej zimuje.
- Okrycie przy mrozach — przy prognozie spadku poniżej -10°C bez śniegu przykryj rzędy agrowłókniną P50 lub słomą.
Plon z siewu jesiennego przychodzi na przełomie maja i czerwca, 3-4 tygodnie wcześniej niż z siewu wiosennego. Rośliny kwitną, zanim mszyca burakowa (czarna mszyca bobu) rozwinie liczne kolonie, więc zwykle są mniej porażone.
Bób ozimy to uprawa z ryzykiem. W zachodniej i południowo-zachodniej Polsce zimuje zwykle dobrze. Na wschodzie i północnym wschodzie, gdzie mrozy bez śniegu sięgają -20°C, wymarza częściej. Tam wysiej na próbę jeden-dwa rzędy, a resztę bobu posiej wiosną.
Żyto na poplon — do kiedy i ile siać?
Żyto ozime to najpóźniejszy nawóz zielony, który jeszcze zdąży wzejść przed zimą. Siejesz je do około 20-25 października, w dawce 15-18 g/m², czyli około 1,5-2 kg na 100 m². Worek 5 kg kosztuje orientacyjnie 15-30 zł.
Żyto spełnia trzy funkcje:
- okrywa glebę i chroni ją przed zamulaniem przez jesienne ulewy;
- wiąże azot pozostały po letnich uprawach, który inaczej wypłukałby się w głąb;
- poprawia strukturę gleby dzięki gęstym korzeniom, szczególnie na glebach lekkich.
Do żyta wysianego na początku października możesz dodać wykę ozimą (kosmatą), 5-8 g/m². Wyka jest rośliną bobowatą i wiąże azot z powietrza. Po połowie października wysiewaj już tylko samo żyto.
Rozkładające się żyto wydziela związki hamujące kiełkowanie drobnych nasion. Wiosną przekop je albo przetnij płytko 3-4 tygodnie przed siewem marchwi, pietruszki czy sałaty. Pod rozsady pomidorów i kapusty oraz rozsadę dyni możesz sadzić wcześniej, bo na duże rośliny ten efekt nie działa.
Co siać w październiku w tunelu foliowym?
Nieogrzewany tunel foliowy lub szklarnia to w październiku najciekawsze miejsce do siewu. Pod folią gleba jest o kilka stopni cieplejsza, a rośliny nie cierpią od wiatru i jesiennego deszczu.
Trzeba jednak liczyć się z jednym ograniczeniem: po około 25 października dzień skraca się do mniej niż 10 godzin i wzrost praktycznie staje. Tylko najszybsze gatunki wysiane na początku miesiąca dadzą zbiór jeszcze jesienią. Pozostałe przezimują jako małe rośliny i ruszą w lutym.
| Roślina | Termin siewu w tunelu | Zbiór | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Rzodkiewka | do 10 października | listopad | tylko odmiany na zbiór jesienny |
| Rukola | do 15 października | listopad lub luty-marzec | znosi -5°C |
| Liście musztardowe (mizuna, gorczyca sarepska) | do 15 października | listopad, potem od lutego | bardzo szybkie, znoszą lekki mróz |
| Szpinak | do 20 października | luty-marzec | zimuje w tunelu bez problemu |
| Sałata odmian zimowych | do 10 października | marzec-kwiecień | tylko odmiany opisane jako zimowe |
| Cebula na szczypior (dymka do pędzenia) | cały październik | listopad lub luty-marzec | gęsto, cebulka przy cebulce |
W tunelu podlewaj rzadko i rano. W chłodzie i przy wysokiej wilgotności pod folią szybko rozwija się szara pleśń, a mokre siewki gniją. W ciepłe, słoneczne dni wietrz tunel, otwierając drzwi na kilka godzin.
Jakie kwiaty siać w październiku?
Część kwiatów jednorocznych lepiej rośnie z siewu jesiennego niż wiosennego. Nasiona przechodzą w glebie naturalną stratyfikację, a siewki startują wiosną wcześniej, niż zdążysz cokolwiek wysiać. W centrum kraju październik to także najlepszy termin sadzenia tulipanów i innych cebulek kwitnących wiosną.
- Chaber bławatek i mak polny — siew od połowy października do listopada, wprost na miejsce stałe, bez przykrywania albo pod cienką warstwę ziemi.
- Nagietek lekarski — siew w październiku; siewki znoszą lekkie mrozy, a jeśli wymarzną, nasiona w glebie i tak wzejdą wiosną.
- Czarnuszka damasceńska i ostróżka polna — siew od połowy października; obie źle znoszą przesadzanie, więc siej od razu na docelowe miejsce.
- Groszek pachnący — w ogrodzie siej wiosną; jesienią tylko w doniczkach w chłodnym tunelu lub na zimnej werandzie.
Takie siewy dobrze sprawdzają się na obrzeżach warzywnika. Chaber, nagietek i czarnuszka przyciągają wiosną zapylacze i drapieżne owady, które ograniczają mszyce.
Czego nie siać w październiku? Siew przedzimowy to listopad
Marchew, pietruszka, pasternak, koper, sałata i cebula z nasion to klasyka siewu przedzimowego. Tyle że ich pora przychodzi dopiero w listopadzie, gdy gleba stabilnie schłodzi się do 3-5°C.
Logika jest odwrotna niż przy bobie. Nasiona nie mają wykiełkować jesienią. Mają przeleżeć zimę w glebie i wzejść w marcu, 2-3 tygodnie wcześniej niż z siewu wiosennego. Wysiane w październiku, przy glebie 6-10°C, wykiełkują i zginą przy pierwszym mocniejszym mrozie.
W październiku zrób tylko przygotowanie:
- wyznacz grządkę na siew przedzimowy i oczyść ją z chwastów;
- spulchnij glebę na 15-20 cm i wyrównaj grabiami;
- wyciągnij rowki siewne i przykryj grządkę folią lub deską, żeby nie rozmokła;
- odłóż 2-3 wiaderka suchej ziemi lub przesianego kompostu do przykrycia nasion w listopadzie, gdy gleba będzie już zimna i mokra.
Termometr glebowy kosztuje orientacyjnie 10-25 zł i rozstrzyga większość październikowych wątpliwości. Wbij go rano na 5 cm: powyżej 8°C siejesz bób i żyto, przy 5-8°C tylko żyto i siewy pod osłoną, poniżej 5°C przez kilka dni z rzędu możesz zaczynać siew przedzimowy.
Najczęstsze błędy przy październikowych siewach
- Siew marchwi i pietruszki w październiku „na zapas”. Nasiona kiełkują i siewki wymarzają. To siew na listopad albo na wiosnę — terminy wiosennego siewu marchwi znajdziesz osobno.
- Wiosenne odmiany bobu wysiane jesienią. Nie mają mrozoodporności odmian ozimych i giną przy pierwszych mrozach.
- Żyto wysiane w listopadzie. Nie zdąży się rozkrzewić i nie spełni roli okrywy gleby.
- Siew w tunelu bez wietrzenia. Wilgotne, zamknięte powietrze pod folią to szara pleśń na siewkach sałaty.
- Liczenie na jesienny zbiór z siewu po 15 października. Przy dniu krótszym niż 10 godzin rośliny stają. Zbiór będzie, ale dopiero w lutym-marcu.
FAQ
Co siać w październiku do gruntu?
Do gruntu w październiku wysiewa się bób ozimy (w pierwszej połowie miesiąca), żyto ozime na poplon (do około 20-25 października) i kwiaty jednoroczne zimujące jako siewki, takie jak nagietek, chaber bławatek czy czarnuszka. W tym czasie sadzi się też czosnek ozimy. Warzywa korzeniowe na siew przedzimowy poczekaj z wysiewem do listopada.
Kiedy siać bób ozimy?
W pierwszej połowie października, gdy gleba ma jeszcze 8-12°C. Rośliny powinny wejść w zimę z 2-4 liśćmi i wysokością 5-10 cm. W takiej fazie znoszą mróz do około -10°C, a pod śniegiem więcej. Bób wysiany za późno nie zdąży wzejść, a wysiany we wrześniu wybuja i łatwiej przemarza.
Co siać w październiku w tunelu foliowym?
W nieogrzewanym tunelu na początku października wysiej sałatę odmian zimowych, szpinak, rukolę, rzodkiewkę i liście musztardowe, np. mizunę. Szybkie gatunki dadzą zbiór w listopadzie, reszta przezimuje jako małe rośliny i ruszy w lutym, dając pierwsze liście na przełomie lutego i marca.
Czy w październiku można siać marchew?
Nie, to za wcześnie. W październiku gleba ma jeszcze 6-10°C, więc nasiona marchwi wykiełkują, a delikatne siewki zginą w pierwszym mrozie. Marchew, pietruszkę i pasternak siejesz przedzimowo w listopadzie, gdy gleba stabilnie schłodzi się do 3-5°C. Nasiona przeleżą wtedy zimę i wzejdą wczesną wiosną.
Do kiedy siać żyto na poplon?
Żyto ozime możesz siać do około 20-25 października, w dawce 15-18 g/m². Wysiane później wzejdzie słabo i nie okryje gleby przed zimą. Wiosną przekop je lub przetnij płytko 3-4 tygodnie przed siewem warzyw, bo rozkładające się żyto hamuje kiełkowanie drobnych nasion.
Podsumowanie
W październiku do gruntu siejesz bób ozimy (pierwsza połowa miesiąca), żyto na poplon (do około 20-25 października) i jesienne kwiaty jednoroczne. W tunelu wysiewasz sałatę zimową, szpinak, rukolę i rzodkiewkę. Marchew, pietruszkę i pasternak zostawiasz na siew przedzimowy w listopadzie, a w październiku tylko przygotowujesz dla nich grządkę.
Zmierz rano temperaturę gleby. Przy 8-12°C wysiej bób ozimy i żyto na pustych grządkach, w tunelu posiej szpinak i rukolę, a grządkę pod listopadowy siew marchwi oczyść, spulchnij i przykryj.
