Ogrodnik.blog
Spis treści
Prace w ogrodzie w październiku to trzy bloki: zbiory (zimowe jabłka, warzywa korzeniowe), sadzenie (czosnek, cebule kwiatowe, drzewka owocowe, maliny, borówki, krzewy) i domknięcie sezonu (ostatnie koszenie trawnika, cięcie sanitarne jabłoni, wykopanie dalii po przymrozku). Mocne okrywanie roślin zostaw na listopad. Niżej rozpisuję zadania na cztery tygodnie.
Październik jest najbardziej zatłoczonym miesiącem jesieni. Część prac ma twarde terminy graniczne, inne zależą od pierwszego przymrozku, który na Suwalszczyźnie przychodzi czasem na początku miesiąca, a na zachodzie kraju dopiero w listopadzie. Dlatego plan poniżej ma przy każdym tygodniu warunek: jeśli pogoda wyprzedza kalendarz, przesuń zadania wcześniej.
Co zrobić w ogrodzie w pierwszym tygodniu października?
Pierwszy tydzień to ostatnie okno dla prac, które wymagają ciepłej gleby. Gleba ma jeszcze zwykle 10-13°C, więc korzenie i nasiona zdążą ruszyć.
Sadzenie czosnku ozimego
Czosnek ozimy sadź do połowy października, żeby przed zimą zdążył się ukorzenić, ale nie wypuścił liści ponad ziemię. Ząbki na głębokość 5-7 cm, co 10-15 cm w rzędzie.
Sadzenie narcyzów, krokusów i szafirków
Cebule wiosennych kwiatów, poza tulipanami, sadź teraz. Narcyzy potrzebują 6-8 tygodni na ukorzenienie przed mrozem, dlatego nie odkładaj ich do listopada.
Ostatnie dosiewanie trawnika
Łysiny na trawniku możesz dosiać jeszcze w pierwszych dniach miesiąca, jeśli prognoza nie zapowiada przymrozków przez najbliższe 3-4 tygodnie. Później lepiej poczekać do kwietnia.
Nawożenie trawnika jesienią
Nawóz jesienny z przewagą potasu (np. NPK 5-5-20 lub zbliżony) rozsyp na początku miesiąca, orientacyjnie 25-30 g/m². Wzmacnia trawę przed zimą i ogranicza pleśń śniegową.
Opaski lepowe na drzewa owocowe
Załóż opaski na pnie jabłoni, grusz i śliw teraz. Samice piędzika przedzimowego, które nie latają, wspinają się po pniach od października do grudnia, żeby złożyć jaja w koronie.
Zbiór orzechów włoskich i złożenie basenu
Orzechy zbieraj co 2-3 dni, gdy zielona okrywa pęka i owoce same spadają. Jeśli w ogrodzie stoi basen stelażowy, złóż go teraz, w suchy i ciepły dzień, żeby elementy wyschły przed zapakowaniem.
Co zrobić w ogrodzie w drugim tygodniu października?
Drugi tydzień to początek sezonu sadzenia roślin wieloletnich. Szkółki wystawiają wtedy sadzonki z pełnym systemem korzeniowym, a gleba jest jeszcze ciepła i wilgotna.
Zbiór zimowych jabłek i gruszek
'Idared', 'Gloster', 'Topaz', 'Ligol' i zimowe grusze zrywaj w dojrzałości zbiorczej, zanim noce spadną poniżej -2°C. Owoce do przechowania zrywaj ręcznie, z szypułką, a spady przeznacz na przetwory.
Sadzenie malin
Październik to główny termin sadzenia malin. Sadzonki posadź w rzędzie co 40-50 cm i od razu skróć na wysokość 20-30 cm.
Sadzenie borówki amerykańskiej
Borówkę sadź w kwaśnym podłożu o pH 4-5, co najmniej dwie odmiany obok siebie dla lepszego zapylenia. Sadzonki z doniczek przyjmują się jesienią bardzo dobrze.
Sadzenie krzewów ozdobnych i róż
Krzewy z gołym korzeniem i z doniczek sadź do końca października. Róże sadzone jesienią ruszają wiosną wcześniej niż sadzone w kwietniu, bo korzenie zdążą się rozrosnąć przed zimą.
Sadzenie i dzielenie bylin
Do połowy miesiąca możesz jeszcze posadzić byliny z doniczek i podzielić przerośnięte kępy funkii, liliowców czy floksów. Później korzenie nie zdążą się zakotwiczyć przed mrozem.
Siew bobu ozimego i żyta na poplon
Na pustych grządkach wysiej żyto ozime, a jeśli masz odmianę zimującą, także bób ozimy. Oba zdążą wzejść i zimują jako małe rośliny.
Co zrobić w ogrodzie w trzecim tygodniu października?
Trzeci tydzień to zwykle pierwsze przymrozki w centralnej i wschodniej Polsce. Liście drzew opadają masowo, a gleba schodzi poniżej 10°C.
Sadzenie tulipanów
Tulipany sadź, gdy gleba na głębokości 10 cm ma mniej niż 10°C. Zbyt wczesne sadzenie w ciepłą glebę sprzyja chorobom cebul i wypuszczaniu liści przed zimą.
Sadzenie drzewek owocowych
Drzewka z gołym korzeniem trafiają do sprzedaży, gdy w szkółkach opadną liście. Jabłonie, grusze i śliwy posadzone jesienią ukorzeniają się do wiosny i ruszają szybciej niż sadzone w kwietniu. Brzoskwinie i morele zostaw na wiosnę.
Wykopanie dalii, mieczyków i begonii bulwiastych
Karpy dalii wykop kilka dni po pierwszym przymrozku, który zetnie liście. Mieczyki i begonie wykop wcześniej, zanim liście zupełnie zaschną. Przed przechowaniem wysusz je w przewiewnym miejscu.
Oprysk mocznikiem na opadające liście
Gdy jabłonie zaczynają masowo gubić liście, to moment na oprysk mocznikiem przeciw parchowi. Środek i dawkę dobierz według etykiety.
Zbiór warzyw korzeniowych do przechowania
Marchew, buraki, seler i pietruszkę wykop przed mrozami poniżej -3°C. Nie myj ich, tylko otrząśnij z ziemi i przytnij liście 1-2 cm nad główką.
Przed pierwszą prognozą przymrozku zrób w jeden wieczór pięć rzeczy: zerwij dynie i ostatnie papryki, wnieś pelargonie i rośliny doniczkowe z tarasu, przykryj jesienne siewy agrowłókniną, zdejmij z drzew jabłka zimowe i zakręć wodę w wężu. Wszystko inne może poczekać.
Co zrobić w ogrodzie w ostatnim tygodniu października?
Koniec miesiąca to porządki i przygotowanie roślin, które zimują na miejscu. Dzień skraca się do około 10 godzin i trawa praktycznie przestaje rosnąć.
Ostatnie koszenie trawnika
Kosz trawnik ostatni raz, gdy średnia dobowa temperatura spada poniżej 5°C. Ustaw kosiarkę na 5-6 cm. Wysoka trawa zimą gnije pod śniegiem, zbyt krótka przemarza.
Grabienie liści i zakładanie kompostu
Liści nie zostawiaj na trawniku dłużej niż tydzień, bo trawa pod nimi żółknie. Zdrowe liście kompostuj albo użyj jako ściółki. Liście jabłoni z parchem nie trafiają pod drzewa.
Cięcie sanitarne jabłoni i grusz
Po opadnięciu liści usuń z jabłoni i grusz gałęzie suche, chore i złamane. Śliw, wiśni ani czereśni teraz nie tnij.
Przycinanie bylin jesienią
Byliny o zdrowych, miękkich pędach (floksy, liliowce, funkie) przytnij nisko nad ziemią. Jeżówki, rozchodniki i trawy ozdobne zostaw do wiosny: zimą dekorują ogród i dają schronienie owadom.
Przygotowanie warzywnika do zimy
Ciężką, gliniastą glebę przekop w ostrą skibę, bez rozbijania brył. Grządki lekkie przykryj warstwą 5-8 cm liści, słomy lub kompostu.
Osłony pni przed zającami i nornicami
Młode drzewka owiń siatką lub spiralną osłoną na wysokość 60-80 cm. Przy drzewkach posadzonych w tym miesiącu to zadanie obowiązkowe.
W październiku nie okrywaj jeszcze róż, hortensji ani figi. Okrycie założone przy dodatnich temperaturach zatrzymuje wilgoć i sprzyja pleśni, a pod stroiszem chętnie zakładają gniazda nornice. Kopczyki i okrycia robi się po kilku nocach z mrozem od -3 do -5°C, zwykle w listopadzie. Tak samo czekasz z kopczykiem przy powojnikach, które zabezpieczasz od dołu.
Terminy graniczne października — tabela
Kiedy nie zdążysz ze wszystkim, ta tabela mówi, co przepada, a co można nadrobić.
| Zadanie | Najlepszy tydzień | Termin graniczny | Jeśli nie zdążysz |
|---|---|---|---|
| Sadzenie czosnku ozimego | 1. | połowa października | czosnek jary w marcu |
| Dosiewanie trawnika | 1. | ok. 10 października | przełóż na kwiecień |
| Nawożenie trawnika potasem | 1. | koniec października | pomiń, wiosną zacznij od azotu |
| Narcyzy, krokusy | 1. | koniec października | posadź do połowy listopada, zakwitną później |
| Sadzenie bylin | 1.-2. | połowa października | kupione sadzonki przezimuj w doniczkach przy ścianie |
| Maliny, borówka, krzewy | 2.-3. | zamarznięcie gleby | sadzenie wiosenne w kwietniu |
| Zbiór zimowych jabłek | 2. | przymrozek poniżej -2°C | zmarznięte owoce tylko na przetwory |
| Tulipany | 3.-4. | koniec listopada | sadzenie w grudniu przy odmarzniętej glebie |
| Drzewka owocowe | 3.-4. | zamarznięcie gleby | sadzenie w marcu-kwietniu |
| Wykopanie dalii | po 1. przymrozku | mróz poniżej -5°C | karpy przemarzają i gniją |
| Ostatnie koszenie trawnika | 4. | spadek wzrostu trawy | w listopadzie przy suchym dniu |
Wniosek z tabeli: zadania z pierwszego tygodnia są najbardziej bezlitosne. Czosnek i trawa mają twardy termin, a sadzenie roślin wieloletnich można przeciągać, dopóki gleba nie zamarznie.
Czego nie robić w ogrodzie w październiku?
- Nie nawoź azotem roślin wieloletnich. Przyrosty pobudzone saletrą czy świeżym obornikiem nie zdrewnieją przed zimą i przemarzną. Jabłonie możesz za to zasilić nawozem bezazotowym, potasowym albo PK.
- Nie tnij krzewów kwitnących wiosną. Forsycja, lilak, żylistek i hortensja ogrodowa mają już pąki kwiatowe.
- Nie tnij drzew pestkowych. Rany na śliwach, wiśniach i czereśniach jesienią zakażają się srebrzystością liści i rakiem bakteryjnym.
- Nie przestawaj podlewać iglaków. Przy suchej jesieni tuje, cisy i rododendrony podlej obficie, 10-20 litrów na krzew. Zimą tracą wodę przez igły, a z zamarzniętej gleby jej nie pobiorą.
Popiół drzewny z kominka to naturalne źródło potasu i wapnia, ale nie sypiesz go pod borówki, różaneczniki i wrzosy. Podnosi pH gleby, a te rośliny potrzebują kwaśnego podłoża. Garść drobnego popiołu na wilgotnej gazecie przyda się też do czyszczenia czarnej szyby kominka.
Najczęstsze błędy w październikowych pracach
- Sadzenie tulipanów w ciepłą glebę na początku miesiąca. Cebule wypuszczają liście przed zimą albo zaczynają gnić.
- Pozostawienie liści na trawniku na kilka tygodni. Po miesiącu trawa pod mokrą warstwą liści żółknie i łapie choroby grzybowe.
- Zbyt wczesne okrywanie. Rośliny pod okryciem w ciepły październik parują, pleśnieją i hartują się gorzej.
- Wykopanie dalii przed przymrozkiem. Karpy nie dojrzewają i gorzej się przechowują. Poczekaj, aż mróz zetnie liście.
- Czekanie z sadzeniem drzewek do listopada bez powodu. Każdy tydzień w ciepłej glebie to nowe korzenie przed zimą.
FAQ
Co trzeba zrobić w ogrodzie w październiku?
Najważniejsze prace w październiku to zbiór zimowych jabłek i warzyw korzeniowych, sadzenie czosnku, cebul kwiatowych, drzewek owocowych, malin i borówek, ostatnie nawożenie i koszenie trawnika, cięcie sanitarne jabłoni po opadnięciu liści oraz wykopanie dalii po pierwszym przymrozku. Resztę zabezpieczeń zostawiasz na listopad.
Co sadzić w październiku w ogrodzie?
Październik to główny termin sadzenia drzewek owocowych z gołym korzeniem, malin, borówki amerykańskiej, porzeczek, krzewów ozdobnych i róż. Do połowy miesiąca sadzisz czosnek ozimy, narcyzy i krokusy, a tulipany, gdy gleba ochłodzi się poniżej 10°C, zwykle w drugiej połowie października.
Czy w październiku można jeszcze siać trawę?
Tylko w pierwszych dniach miesiąca i tylko przy ciepłej jesieni. Nasiona traw kiełkują przy glebie powyżej 8-10°C, a młode siewki muszą przed mrozem wypuścić 2-3 liście. Siew po 10 października często kończy się wymarznięciem. Większą dosiewkę lepiej przełożyć na kwiecień.
Kiedy ostatni raz kosić trawnik w październiku?
Wtedy, gdy trawa praktycznie przestaje rosnąć, czyli średnia dobowa temperatura spada poniżej 5°C. Zwykle wypada to pod koniec października lub w listopadzie. Ostatnie koszenie ustaw na 5-6 cm, żeby trawa weszła w zimę ani za wysoka, ani za krótka.
Czego nie robić w ogrodzie w październiku?
Nie nawoź azotem krzewów i drzew, nie tnij śliw, wiśni i czereśni, nie przycinaj krzewów kwitnących wiosną i nie okrywaj róż ani hortensji przed pierwszymi mrozami. Nie wyrzucaj też wszystkich liści: część przyda się jako ściółka na puste grządki i okrycie bylin.
Podsumowanie
Październik zaczynasz od prac z twardym terminem (czosnek, dosiewka trawnika, nawóz potasowy), w środku miesiąca sadzisz rośliny wieloletnie i zbierasz zimowe jabłka, a koniec poświęcasz porządkom: ostatnie koszenie, liście, cięcie sanitarne jabłoni, osłony pni. Okrywanie roślin zostawiasz na listopad.
Wydrukuj tabelę terminów granicznych i zacznij od pierwszego wiersza: czosnek i trawnik nie poczekają. Sadzenie drzewek, malin i borówek możesz rozłożyć na cały miesiąc, dopóki gleba nie zamarznie.
