Ogrodnik.blog
Spis treści
Tunel foliowy zimą przygotowujesz w październiku, zaraz po ostatnich pomidorach i ogórkach: usuwasz resztki roślin z korzeniami, myjesz folię i konstrukcję, zasilasz glebę i siejesz warzywa zimujące, na przykład roszponkę i szpinak. Potem pilnujesz dwóch rzeczy: śniegu, który trzeba zgarniać z folii po każdych większych opadach, i wietrzenia w słoneczne dni.
Niżej masz kolejność prac jesienią, sposób na mycie folii bez jej niszczenia, obliczenie, ile waży śnieg na łukach, i listę warzyw, które w nieogrzewanym tunelu przetrwają do wiosny.
Kiedy przygotować tunel foliowy do zimy?
Zacznij, gdy skończą się ciepłolubne uprawy. Zwykle wypada to w październiku, po pierwszych przymrozkach, które w tunelu ścinają pomidory, paprykę i ogórki kilka dni później niż na grządkach. Im szybciej opróżnisz tunel, tym więcej czasu zostanie na siew zimujących warzyw, zanim dni staną się za krótkie.
| Termin | Prace w tunelu |
|---|---|
| koniec IX - połowa X | usuwasz resztki pomidorów i ogórków, siejesz roszponkę, szpinak, rukolę |
| połowa X - początek XI | myjesz folię, odkażasz konstrukcję, poprawiasz glebę, sadzisz cebulę na szczypior |
| XI | sprawdzasz naciąg folii i mocowania, przygotowujesz podpory pod śnieg |
| XII - II | odśnieżasz, wietrzysz w słoneczne dni, zbierasz liście, rzadko podlewasz |
| koniec II - III | siejesz pierwsze wiosenne warzywa, naprawiasz folię |
Jak posprzątać tunel po sezonie?
Porządki to najważniejsza część przygotowania tunelu do zimy. W resztkach roślin, sznurkach i klipsach zimują grzyby, przędziorki i mączliki, które wiosną wracają na nowe rozsady.
- Wyrwij rośliny z korzeniami, nie tylko zetnij łodygi. Korzenie pomidorów z naroślami lub gnijące u nasady to znak nicieni albo chorób podstawy łodygi.
- Porażone rośliny wynieś z ogrodu. Pomidory z zarazą ziemniaczaną, ogórki z mączniakiem i szarą pleśnią nie trafiają na kompost.
- Zdejmij sznurki, klipsy i siatki. Jednorazowe wyrzuć, a te do ponownego użytku wypierz w gorącej wodzie.
- Wyjmij paliki i podpory, oczyść je z ziemi i wysusz przed schowaniem.
- Usuń chwasty razem z korzeniami, także przy krawędziach folii, gdzie najczęściej zimują szkodniki.
Jak umyć folię w tunelu i odkazić konstrukcję?
Brudna folia przepuszcza wyraźnie mniej światła, a zimą każda godzina światła się liczy. Zielony nalot glonów od środka i kurz z zewnątrz usuwasz tym samym sposobem.
- Woda z szarym mydłem albo płynem do naczyń, łyżka na 5 litrów wody.
- Miękka szczotka lub gąbka na kiju. Twarde szczotki i druciaki rysują folię i skracają jej życie.
- Najpierw od zewnątrz, potem od środka, na końcu spłukanie czystą wodą.
- Myjka ciśnieniowa tylko z daleka i przy niskim ciśnieniu. Z bliska strumień rozrywa zgrzewy i odkleja taśmy naprawcze.
Konstrukcję, drzwi i miejsca styku folii z ramą przetrzyj tą samą wodą z mydłem, a skrzynki i doniczki wyszoruj gorącą wodą. Jeśli po sezonie z poważnymi chorobami chcesz użyć środka dezynfekującego, sięgnij wyłącznie po preparat dopuszczony do takiego zastosowania i trzymaj się dawki oraz zaleceń z etykiety, w tym czasu wietrzenia przed ponownym siewem. Domowe mieszanki chloru z innymi chemikaliami są niebezpieczne i niszczą folię.
Przy okazji mycia obejrzyj folię pod światło. Drobne rozdarcia zaklej od razu taśmą naprawczą do folii szklarniowej, z obu stron. Dziura wielkości monety przy pierwszym zimowym wietrze potrafi rozejść się na pół metra.
Co zrobić z glebą w tunelu na zimę?
Gleba w tunelu pracuje ciężej niż na grządkach: rok w rok te same pomidory i ogórki, intensywne nawożenie i brak deszczu, który przepłukałby sole. Po kilku sezonach pojawia się tak zwane zmęczenie gleby — rośliny rosną słabiej, a choroby wracają co roku.
Co robisz jesienią:
- Wymieszaj z ziemią kompost lub przekompostowany obornik, orientacyjnie 3-5 kg na metr kwadratowy, na głębokość szpadla.
- Sprawdź pH kwasomierzem. Jeśli spadło poniżej 6, wapnuj dopiero po kilku tygodniach od obornika, nigdy razem z nim.
- Przepłucz glebę, jeśli na powierzchni widać biały nalot soli. Podlej obficie, 30-50 litrów na metr kwadratowy, albo zostaw otwarte drzwi, żeby śnieg nawiało do środka.
- Co 3-4 lata wymień wierzchnie 20-30 cm ziemi tam, gdzie uprawiasz pomidory, albo przenieś je na drugą stronę tunelu.
Na części tunelu, której nie obsiewasz na zimę, możesz wysiać poplon, na przykład żyto albo facelię, i przekopać go wczesną wiosną. Zieleń poprawia strukturę gleby i ogranicza chwasty.
Jak chronić tunel foliowy przed śniegiem i wiatrem?
Śnieg to główna przyczyna zimowych awarii tuneli. Świeży, puszysty śnieg waży mało, ale mokry, lepki albo ubity po odwilży to zupełnie inny ciężar.
| Rodzaj śniegu | Ciężar 10 cm na 1 m² | Obciążenie tunelu 3 × 6 m |
|---|---|---|
| świeży, puszysty | ok. 5-10 kg | ok. 90-180 kg |
| mokry, lepki | ok. 20-40 kg | ok. 360-720 kg |
| ubity, po odwilży i przymrozku | ok. 30-50 kg | ok. 540-900 kg |
Wartości są orientacyjne i liczone dla rzutu tunelu, czyli 18 m² gruntu. Dla porównania: typowy tunel przydomowy z rurek o średnicy 25-32 mm nie jest projektowany na kilkaset kilogramów śniegu zalegającego tygodniami.
Jak zabezpieczyć tunel:
- Zgarniaj śnieg po każdym większym opadzie, najlepiej zanim zdąży zamarznąć. Z zewnątrz używaj miękkiej szczotki na długim kiju.
- Od środka strącaj go delikatnie, uderzając w folię płaską stroną miotły, od góry łuku w dół.
- Wstaw tymczasowe podpory pod kalenicę, co 1,5-2 m: drewniane łaty albo rurki oparte na desce, żeby nie zapadały się w ziemię.
- Sprawdź naciąg folii i mocowania. Luźna folia łopocze na wietrze, przeciera się o łuki i rwie przy pierwszej wichurze.
- Zamykaj drzwi przy silnym wietrze. Wiatr wpadający do środka potrafi unieść cały tunel, jeśli jest płytko zakotwiczony.
Nie strącaj od środka lodu i zmrożonego śniegu uderzeniami. Zmarznięta folia jest krucha i pęka jak papier. Poczekaj na odwilż albo, jeśli obciążenie rośnie, podeprzyj łuki i usuwaj śnieg z zewnątrz stopniowo, warstwami.
Co uprawiać w tunelu foliowym zimą?
Nieogrzewany tunel nie jest szklarnią. W nocy jest w nim zwykle o 2-5°C cieplej niż na zewnątrz, a przy silnym mrozie różnica prawie znika. Za to chroni liście przed wiatrem, deszczem i śniegiem, dzięki czemu warzywa mrozoodporne dają zbiór przez całą zimę.
| Warzywo | Siew lub sadzenie w tunelu | Zbiór | Znosi mróz |
|---|---|---|---|
| Roszponka | koniec VIII - połowa X | XI - III | do ok. -15°C |
| Szpinak zimowy | IX - połowa X | XI - IV | do ok. -12°C |
| Rukola | IX - początek X | X - XII, znowu od II | do ok. -8°C |
| Jarmuż | rozsada VIII - IX | XI - III | do ok. -15°C |
| Sałata zimowa | IX | XI - XII, wiosną | do ok. -8°C |
| Cebula na szczypior | X - XI | XII - III | cebula zimuje bez problemu |
| Pietruszka naciowa | przesadzona z grządki w X | XI - III | do ok. -10°C |
Od listopada do stycznia dzień trwa krócej niż 10 godzin i rośliny prawie przestają rosnąć. Zbierasz wtedy to, co wyrosło jesienią, dlatego siew po połowie października daje już niewiele. Wzrost wraca w lutym, gdy dzień się wydłuża. Szczypior rośnie wtedy w tunelu wolno — szybciej wypędzisz go w domu, na parapecie.
W mroźne noce okryj grządki agrowłókniną 17-23 g/m² rozłożoną na małych łukach nad roślinami. Każda warstwa dodaje orientacyjnie 1-2°C. Rano, gdy wyjdzie słońce, zdejmij ją albo odsuń.
Zimą w tunelu groźniejsza od mrozu bywa wilgoć. W słoneczny dzień temperatura w środku skacze do 15-25°C, na folii zbiera się para, a potem kapie na liście i sprzyja szarej pleśni. Otwieraj drzwi na kilka godzin, gdy w środku jest powyżej 10°C, a podlewaj rzadko: rano, w słoneczny dzień, co 2-3 tygodnie.
Najczęstsze błędy przy przygotowaniu tunelu do zimy
- Zostawienie resztek pomidorów na zimę. Zaraza, szara pleśń i przędziorki zimują na łodygach i sznurkach, a wiosną wchodzą na młodą rozsadę.
- Mycie folii druciakiem lub rozpuszczalnikiem. Rysy zatrzymują brud i glony, a rozpuszczalnik niszczy filtr UV.
- Brak reakcji na śnieg. Jeden obfity opad mokrego śniegu wystarczy, żeby wygiąć łuki z cienkich rurek.
- Siew zimowych warzyw w listopadzie. Rośliny nie zdążą wyrosnąć przed krótkimi dniami i do wiosny zostaną siewkami.
- Zamknięty tunel przez całą zimę. Para wodna, brak ruchu powietrza i ciepłe dni dają pleśń na liściach i ścianach.
FAQ
Czy trzeba odśnieżać tunel foliowy?
Tak, po każdym większym opadzie. Mokry śnieg waży orientacyjnie 2-4 kg na metr kwadratowy przy każdym centymetrze grubości, więc 10 cm na tunelu 3 × 6 m to kilkaset kilogramów na łukach. Zgarniaj go miękką szczotką z zewnątrz albo delikatnie strącaj od środka, uderzając w folię płaską stroną miotły.
Co można uprawiać w tunelu foliowym zimą?
W nieogrzewanym tunelu zimują roszponka, szpinak, rukola, jarmuż, zimowe odmiany sałaty, pietruszka naciowa i cebula na szczypior. Siejesz je od końca sierpnia do połowy października, żeby przed krótkimi dniami zdążyły wyrosnąć. Od listopada do stycznia prawie nie rosną, ale zbierasz liście na bieżąco.
Czy zdejmować folię z tunelu na zimę?
Nie trzeba, jeśli folia jest w dobrym stanie, a konstrukcja wytrzyma śnieg. Zdjęcie folii ma sens przy starej, podartej osłonie albo gdy chcesz, żeby deszcz i śnieg przepłukały glebę z nagromadzonych soli. Nową folię najlepiej zakładać wiosną, w ciepły dzień, bo wtedy daje się dobrze naciągnąć.
Jak odkazić tunel foliowy po sezonie?
Usuń wszystkie resztki roślin z korzeniami, sznurki i klipsy, a folię i konstrukcję umyj wodą z szarym mydłem i miękką szczotką. Podpory i skrzynki wyszoruj gorącą wodą. Jeśli używasz preparatów do dezynfekcji, wybieraj tylko środki dopuszczone do takiego zastosowania i dawkuj je zgodnie z etykietą.
Czy w tunelu foliowym zimą jest cieplej niż na zewnątrz?
Tylko trochę. Nieogrzewany tunel w nocy jest zwykle o 2-5°C cieplejszy niż otoczenie, a przy silnym mrozie różnica spada niemal do zera. Za to w słoneczny dzień temperatura w środku potrafi przekroczyć 20°C. Dlatego rośliny okrywasz na noc agrowłókniną, a w dzień wietrzysz.
Podsumowanie
Tunel foliowy zimą wymaga mniej pracy niż latem, ale tej pracy nie można przegapić. Jesienią sprzątasz resztki z korzeniami, myjesz folię, poprawiasz glebę i siejesz warzywa zimujące. Zimą zgarniasz śnieg, zanim obciąży łuki, i wietrzysz w słoneczne dni. Na teraz: wyrwij ostatnie pomidory i wysiej roszponkę, póki dni są jeszcze wystarczająco długie.
Październik: resztki roślin z korzeniami do usunięcia, folia umyta miękką szczotką i wodą z mydłem, gleba z kompostem, siew roszponki i szpinaku do połowy X. Zima: śnieg zgarniany po każdym opadzie, podpory pod kalenicę, agrowłóknina na mroźne noce, wietrzenie powyżej 10°C w środku, podlewanie co 2-3 tygodnie.
