Ogrodnik.blog
Spis treści
Kiedy przycinać tuje przed zimą? Ostatni raz do połowy sierpnia, a w ciepłych rejonach zachodniej Polski najpóźniej do końca sierpnia. Od września do listopada żywopłotu z tui nie strzyż: łyse, brązowe miejsca po cięciu nie zarosną aż do wiosny, a samo cięcie w niczym nie pomaga roślinie przezimować. Jesienią wycinaj tylko suche i złamane gałązki.
Główne cięcie robisz wiosną i na początku lata. Niżej masz jedną tabelę na cały rok, osobno dla Szmaragdu i Brabanta, oraz plan na wypadek, gdy nożyce poszły w ruch w październiku.
Kiedy przycinać tuje — termin w skrócie
Tuja rośnie od wiosny do końca lata i tylko wtedy odpowiada na cięcie nowymi przyrostami. Z tego wynika cały terminarz: strzyżesz wtedy, gdy roślina ma przed sobą jeszcze kilka tygodni wzrostu, żeby ślady cięcia zdążyły zarosnąć zielenią.
| Tuja | Główne cięcie | Korekta | Ostatni termin | Warunek |
|---|---|---|---|---|
| Szmaragd ('Smaragd') w żywopłocie | koniec V – VI | zwykle niepotrzebna, najwyżej pojedyncze pędy w VII | połowa VIII | po pierwszym wiosennym przyroście |
| Brabant w żywopłocie | połowa IV – VI | VII – połowa VIII, lżejsza niż pierwsza | połowa VIII, na zachodzie koniec VIII | po silnych przymrozkach |
| Szmaragd lub Brabant jako soliter | nie wymaga | – | – | tylko suche i złamane pędy |
| Cięcie sanitarne: suche, złamane, chore pędy | gdy zauważysz | – | cały rok | dzień bez mrozu |
W górach i na północnym wschodzie wiosenne cięcie przesuń o 1-2 tygodnie, bo tuje ruszają tam później. Ostatni termin się nie zmienia: sierpień to granica w całym kraju.
Szmaragd: jedno cięcie wystarczy
Szmaragd rośnie wolno i sam trzyma wąski, stożkowy kształt. W żywopłocie wystarczy mu jedno strzyżenie na przełomie maja i czerwca, a w lipcu co najwyżej wyrównanie pojedynczych, odstających pędów. Pojedynczego Szmaragdu na trawniku w ogóle nie musisz ciąć.
Uważaj na wierzchołek. Szmaragd ma kilka pionowych przewodników i po ich skróceniu wyraźnie hamuje wzrost w górę. Tnij go dopiero wtedy, gdy żywopłot osiągnął wysokość, którą chcesz mieć na stałe.
Brabant: dwa cięcia, drugie lżejsze
Brabant rośnie szybko — w katalogu Związku Szkółkarzy Polskich osiąga około 3,5 m po 10 latach — i rozrasta się także na boki. Bez dwóch cięć w roku po kilku sezonach robi się szeroki i luźny. Pierwsze cięcie zrób od połowy kwietnia do czerwca, drugie, lżejsze, w lipcu albo w pierwszej połowie sierpnia. Gdy przerośnięty żywopłot z Brabanta chcesz w końcu usunąć, zmierz najpierw obwody pni, bo wycinkę grubszych tui trzeba zgłosić w gminie.
Ten sam katalog podaje dla Brabanta strefę mrozoodporności 5a, czyli około -26°C, i zielone łuski także zimą. Mróz nie jest więc dla niego problemem, a „cięcie przed zimą" nie ma go przed czym chronić.
Czy można przycinać tuje w listopadzie?
Nie. W listopadzie nie tnij, bo:
- tuja już nie rośnie. Każde przycięte miejsce zostanie takie do kwietnia albo maja. Odsłonięte wnętrze korony jest brązowe, więc żywopłot przez całą zimę wygląda na przypalony.
- łysy plac zostaje na dłużej. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze (RHS) ostrzega, że strzyżenie iglaków po sierpniu sprzyja łysym plamom, a większość iglaków, poza cisem, nie odbija ze starego drewna. Jedno za głębokie cięcie jesienią to dziura na lata.
- zmarznięte pędy są kruche. Przy mrozie gałązki łatwiej pękają pod nożycami, a poszarpane końcówki brązowieją.
- cięcie nie chroni przed śniegiem. Na mokry śnieg pomaga luźne związanie kolumnowych tui sznurkiem, a nie strzyżenie.
Skąd sprzeczne porady w internecie?
Jedne poradniki piszą „tnij do końca października", inne „najpóźniej w sierpniu". Różnica bierze się z wrzucenia do jednego worka dwóch zabiegów. Wycięcie suchej albo złamanej gałązki możesz zrobić w listopadzie, bo nie pobudza wzrostu i nie zostawia łysego placu. Strzyżenie całych ścian żywopłotu to zupełnie inna sprawa. Tak samo jest z krzewami liściastymi: jesienią usuwasz tylko suche i złamane pędy, a kiedy przycinać krzewy ozdobne, zależy od terminu ich kwitnienia. Najlepiej widać to na przykładzie cięcia hortensji, które zależy od ich typu.
Drugie źródło zamieszania to przepisywanie brytyjskich rad. RHS dopuszcza u żywotnika olbrzymiego (Thuja plicata) drugie cięcie „wczesną jesienią", ale na tej samej stronie przestrzega przed strzyżeniem iglaków po sierpniu. Na Wyspach jesień jest długa i łagodna, u nas okres wzrostu kończy się wcześniej. Dlatego dla naszych tui, odmian żywotnika zachodniego, trzymaj się sierpnia.
Po czym poznać, że już pora
Kalendarz to jedno, ale ostatnie słowo ma roślina. Na wiosenne cięcie jest pora, gdy:
- minęły silne przymrozki, a na końcach pędów widać jaśniejsze, świeże łuski — tuja ruszyła,
- nowe przyrosty wyraźnie wystają poza linię żywopłotu,
- zapowiadają kilka dni bez deszczu.
Na letnią korektę Brabanta pora, gdy boki znów wystają poza sznurek, a do połowy sierpnia zostało jeszcze kilka tygodni. Po tej dacie odłóż nożyce do wiosny.
Sam dzień cięcia wybierz pochmurny i suchy. W pełnym słońcu świeżo odsłonięte, wewnętrzne łuski łatwo się przypalają, a mokre gałązki tną się poszarpanie.
Od wiosny do sierpnia w gęstych tujach gniazdują ptaki, najczęściej kosy i drozdy. Przed strzyżeniem w maju i czerwcu przejdź wzdłuż żywopłotu i zajrzyj w środek. Zajęte gniazdo zostaw w spokoju, a ten odcinek przytnij, gdy młode wylecą.
Co, jeśli przegapisz termin
Przegapiłeś sierpień
Nic się nie stało. Żywopłot przerośnięty o jeden sezon to kosmetyka, nie szkoda. Zostaw go do wiosny i zrób główne cięcie, zabierając cały zeszłoroczny przyrost. Jeśli coś naprawdę przeszkadza, na przykład gałąź nad chodnikiem, wytnij pojedynczy pęd sekatorem, bo to nie jest strzyżenie.
Młodych tui, posadzonych jesienią, przed zimą nie tnij wcale. Pierwsze formowanie zrób u nich wiosną, gdy zobaczysz nowe przyrosty.
Już przyciąłeś we wrześniu lub w październiku
Bez paniki: tuja zwykle to przeżywa, najwyżej do maja wygląda gorzej. Zrób teraz cztery rzeczy.
- Nie poprawiaj. Drugie cięcie „na równo" w listopadzie tylko powiększy łyse miejsca.
- Podlej przed zamarznięciem gruntu, jeśli jesień jest sucha. Przesuszona tuja brązowieje w lutym i marcu od strony południowej. Jak odróżnić to od naturalnej wymiany łusek, opisaliśmy w tekście o tym, dlaczego tuja brązowieje jesienią.
- Nie dawaj azotu. Jeśli nawozisz, to tylko jesiennym nawozem do iglaków z przewagą potasu. Azot pobudziłby miękkie przyrosty, które nie zdrewnieją przed mrozem.
- Osłoń od południa najmocniej przycięte, młode rośliny. Wystarczy cieniówka albo biała agrowłóknina na palikach, odsunięta od łusek. Nigdy folia.
Wiosną, przy pierwszym cięciu, obejrzyj żywopłot. Brązowe końcówki przytnij do zielonych łusek. Jeśli w ścianie zrobiła się dziura do gołego drewna, nie tnij głębiej, tylko lekko przywiąż sąsiednie pędy w stronę luki, a z czasem ją zasłonią. Zimą tuje przy lesie i polach zgryzają też sarny. Jak je odstraszyć, opisujemy osobno, a zgryzione pędy wyrównaj dopiero wiosną.
Jak przyciąć tuje, żeby nie łysiały
Cała technika mieści się w kilku zasadach:
- Tnij tylko zielone. Zabieraj świeży przyrost i zostaw zielone łuski na każdym pędzie. Z brązowego, gołego drewna tuja nie odbije.
- Dół szerszy niż góra. Przekrój żywopłotu ma przypominać trapez. Wtedy światło dochodzi do dolnych gałęzi i tuje nie łysieją od ziemi.
- Sznurek zamiast oka. Naciągnij go między dwoma palikami na docelowej wysokości i tnij górę wzdłuż niego.
- Ostre nożyce. Tępe ostrza szarpią łuski, a poszarpane końcówki brązowieją.
- Rękawice i długie rękawy. RHS odnotowuje podrażnienia skóry u ogrodników pracujących przy ścinkach żywotnika olbrzymiego i radzi do tego okulary. Przy innych tujach też lepiej osłonić skórę.
Przed cięciem rozłóż pod żywopłotem starą plandekę albo pas agrowłókniny. Ścinki zbierzesz jednym ruchem, zamiast wygrzebywać je z trawnika i ze ściółki pod tujami.
Główne cięcie: Szmaragd koniec maja – czerwiec, Brabant od połowy kwietnia do czerwca. Korekta: Brabant lipiec – połowa sierpnia, Szmaragd zwykle bez niej. Ostatni termin: połowa sierpnia, na zachodzie koniec sierpnia. Od września do marca tylko suche, złamane i chore pędy. Przyciąłeś w październiku? Nie poprawiaj, podlej, bez azotu, a wiosną przytnij brązowe końcówki do zieleni.
