Porady eksperckie o ogrodzie, domu i roślinach
Ogrodnik.blog
Ogród · Kwiaty i byliny

Jak zabezpieczyć powojniki na zimę — grupy cięcia i okrycie

Anna Zielińska7 min czytania
Puszyste owocostany powojnika na bezlistnych pędach, oszronione w późnojesienny poranek
Spis treści

Powojniki zabezpieczasz na zimę od dołu: po pierwszych przymrozkach obsyp nasadę pędów ziemią lub korą na 10-15 cm i rozłóż wokół 5-7,5 cm ściółki. Jesienią nie skracaj powojników z grupy 1 (Atragene, montana) ani 2 (wielkokwiatowe wcześnie kwitnące), bo mają gotowe pąki. Główne cięcie wszystkich grup robisz od końca lutego do początku kwietnia. Powojnik w donicy potrzebuje osłony korzeni albo pomieszczenia powyżej zera.

Czy przycinać powojniki na zimę?

W zasadzie nie. Polska szkółka Clematis — Źródło Dobrych Pnączy, specjalizująca się w powojnikach, podaje jeden termin cięcia dla wszystkich grup: od końca lutego do początku kwietnia, gdy widać nabrzmiałe pąki. Jesienią cięcie ma sens tylko u powojników bylinowych i przy usuwaniu pędów suchych lub złamanych. Różnica między grupami dotyczy tego, jak nisko tniesz wiosną.

Grupa cięcia Przykłady Kwitnienie Jesienią Wiosną (koniec II – początek IV)
1 — bez cięcia Atragene (np. powojnik alpejski), montana koniec IV – początek VI, na pędach zeszłorocznych nie tnij, pąki kwiatowe są gotowe nie tnij; w razie potrzeby po kwitnieniu (koniec V–VI), zwykle nie niżej niż 1 m
2 — cięcie słabe wielkokwiatowe wcześnie kwitnące połowa V – początek VI na pędach zeszłorocznych, często drugi raz latem tylko pędy suche i złamane wszystkie pędy na równą wysokość 100-150 cm, młode i słabe niżej
3 — cięcie silne viticella, wielkokwiatowe późno kwitnące (np. 'Jackmanii'), tangutica od czerwca do jesieni na pędach tegorocznych możesz skrócić splątane pędy, ale nie nisko nad 2.-3. parą pąków, 20-50 cm nad ziemią
3B — byliny integrifolia, heracleifolia, texensis VI–X, pędy zamierają na zimę suche pędy możesz wyciąć przy ziemi martwe pędy przy samej ziemi, żywe 1-5 cm nad ziemią

Wysokości i grupy pochodzą z poradnika cięcia szkółki Clematis. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze (RHS) dla powojników bylinowych dopuszcza cięcie prawie przy ziemi późną jesienią albo wczesną wiosną, więc tylko tę grupę możesz bez obaw ogołocić w listopadzie.

Jak rozpoznać grupę, gdy nie masz etykiety

RHS daje prostą granicę: powojnik kwitnący przed czerwcem zostaw bez cięcia, a kwitnący od końca czerwca tnij mocno pod koniec zimy. Szkółka Clematis dodaje bezpieczną zasadę dla niepewnych przypadków: tnij jak grupę 2, czyli lekko, na 100-150 cm.

Grupa 3 potrafi do listopada wypuścić kilka metrów pędów, które plączą się na podporze i utrudniają okrycie. Skróć je wtedy tylko do wysokości, przy której da się pracować, z zapasem kilku par pąków. Końcówki i tak przemarzną, a właściwe, niskie cięcie zrobisz wiosną nad pąkami, które przeżyły. Zasady dla innych krzewów ogrodu, z którymi powojnik często dzieli rabatę, masz w tabeli terminów przycinania krzewów przed zimą.

Czego potrzebujesz

  • Ziemia kompostowa lub kora sosnowa na kopczyk.
  • Kora albo zrębki na ściółkę wokół nasady.
  • Agrowłóknina zimowa, słoma lub gałązki iglaków — tylko dla młodych roślin, montany i odmian zimozielonych.
  • Sznurek do przywiązania pędów do podpory.
  • Ostry sekator do pędów suchych i złamanych.
  • Czas: kilkanaście minut na roślinę w gruncie. Koszt: worek kory i kawałek włókniny, orientacyjnie kilkadziesiąt złotych na kilka roślin.

Jak zabezpieczyć powojnik w gruncie krok po kroku

  1. Usuń pędy suche, złamane i zaschnięte liście. Tnij do zdrowej tkanki, nie skracaj zdrowych pędów grup 1 i 2. Po czym poznasz, że dobrze: na podporze zostają tylko żywe, giętkie pędy z pąkami.
  2. Podlej, jeśli jesień była sucha. Roślina z przesuszoną bryłą gorzej znosi mróz i zimowy wiatr. Zrób to, zanim ziemia zamarznie, i nie lej wody przy mrozie.
  3. Usyp kopczyk na 10-15 cm. Szkółka Clematis zaleca dla pnączy obsypanie podstawy pędów ziemią właśnie do tej wysokości: pąki pod kopczykiem przetrwają, nawet gdy część nadziemna przemarznie. Ziemię przynieś z innego miejsca, nie zgarniaj jej spod rośliny. Po czym poznasz, że dobrze: dolne pary pąków są całkowicie przykryte.
  4. Rozłóż ściółkę 5-7,5 cm wokół nasady, szerzej niż sam kopczyk. Taką grubość warstwy podaje RHS. Kora chroni korzenie tam, gdzie zimą nie leży gruba warstwa śniegu, a latem ocienia „nogi” powojnika.
  5. Przywiąż pędy do podpory. Mokry śnieg i wiatr rozrywają je szybciej niż mróz. Wiąż luźno, sznurkiem, nie drutem.
  6. Osłoń pędy młodych roślin i montany. Według szkółki Clematis pnącza przez pierwsze 2-4 lata po posadzeniu wymagają osłaniania, na przykład chochołem ze słomy. Powojnik górski i odmiany zimozielone okryj przewiewną cieniówką, agrowłókniną albo gałązkami iglaków, zostawiając pędy na podporze.

Nie owijaj powojnika folią. Pod folią w słoneczny dzień robi się ciepło i wilgotno, pędy się zaparzają, a nocny mróz uderza w rozbudzone pąki. Szkółka Clematis podaje, że największe ryzyko szkód nie przypada na styczeń, tylko na luty i marzec, na mocno nasłonecznionych stanowiskach.

Ten sam schemat — kopczyk przy nasadzie, przewiewne okrycie bez folii — stosujesz przy zabezpieczaniu róż przed zimą, więc oba zadania zrobisz jednego dnia.

Dlaczego powojnik odbija nawet po ostrej zimie

Szkółka Clematis zaleca sadzić powojniki wielkokwiatowe, viticella i texensis 5-10 cm głębiej, niż rosły w pojemniku, a botaniczne (Atragene, tangutica, montana) na tej samej głębokości albo najwyżej 1 cm głębiej. Głęboko posadzona roślina ma pod ziemią zapas pąków, z których odrośnie, gdy pędy nad ziemią zmarzną. Kopczyk z kroku 3 dokłada do tej rezerwy kolejne centymetry.

Powojnik w donicy na zimę

W donicy zagrożone są korzenie, nie pędy. Szkółka Clematis podaje, że korzenie powojników mają próg odporności na mróz o kilkanaście stopni wyższy niż zdrewniałe pędy. Rozszerzenie Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii (Penn State Extension) dodaje, że bryła w pojemniku może mieć tę samą temperaturę co powietrze, i radzi dobierać rośliny do donic o dwie strefy mrozoodporności „zimniej” niż do gruntu.

Masz dwie drogi:

  • Pomieszczenie. Nieogrzewany garaż, piwnica albo szklarnia, w której temperatura trzyma się powyżej zera — tak zaleca Rozszerzenie Uniwersytetu Stanowego Oregonu. Światło nie jest potrzebne. Sprawdzaj wilgotność co kilka tygodni i podlewaj oszczędnie, bo nadmiar wody w zimnej bryle gnije.
  • Na zewnątrz. Ustaw donicę przy osłoniętej ścianie domu, na podkładce ze styropianu, zgrupuj ją z innymi pojemnikami i owiń folią bąbelkową albo matą. Penn State radzi przykryć zgrupowane donice słomą, korą lub gałązkami iglaków. Wierzch bryły obsyp korą jak kopczyk w gruncie.

Donice ceramiczne i gliniane pękają od zamarzającej ziemi, więc te przenieś pod dach. Na przyszłość wybierz pojemnik co najmniej 45 cm głęboki i szeroki — taki minimalny rozmiar dla powojnika podaje RHS. Podobnie zimujesz inne krzewy z donic, na przykład hortensję w pojemniku.

Kiedy odpuścić

  • Montana na północnym wschodzie. Szkółka Clematis opisuje powojnik górski jako nie w pełni mrozoodporny: pąki, a w ostre zimy także pędy, przemarzają. Nie poleca go na północny wschód i wschód Polski. Jeśli co roku tracisz kwitnienie mimo okrycia, zamień go na powojnik z grupy Atragene, który kwitnie w podobnym czasie, a jest bardzo mrozoodporny.
  • Przemarznięte pędy wiosną. Nie tnij wszystkiego na ślepo w marcu. Szukaj nabrzmiałych par pąków i tnij 0,5-1 cm nad nimi, tak jak radzi szkółka. Rośliny po ostrej zimie potraktuj jak po przymrozku: co ciąć, a co zostawić, rozpisaliśmy w tekście o roślinach przemarzniętych po przymrozku.
  • Powojnik bez szans na stanowisku. Odsłonięte miejsce na wietrze i suchą glebę pod okapem trudno nadrobić okryciem. Jeśli szukasz pnącza na takie warunki, porównaj gatunki w zestawieniu pnączy na płot.

Jesienią: kopczyk 10-15 cm przy nasadzie, ściółka 5-7,5 cm, pędy przywiązane do podpory, osłona tylko dla młodych roślin, montany i zimozielonych. Bez cięcia grup 1 i 2. Wiosną, od końca lutego do początku kwietnia: grupa 2 na 100-150 cm, grupa 3 na 20-50 cm, byliny przy ziemi. Donica: pomieszczenie powyżej zera albo ocieplona donica przy ścianie.

Źródła

#zimowanie roślin #cięcie

Warto przeczytać