Ogrodnik.blog
Spis treści
Bukszpan zabezpieczasz przed zimą głównie przed suszą i słońcem, a nie przed samym mrozem. Podlej go obficie, zanim ziemia zamarznie, rozłóż ściółkę, a krzewy w pełnym słońcu osłoń od południa cieniówką lub agrowłókniną. Wysokie formy zwiąż sznurkiem przed śniegiem, bukszpan w donicy ociepl i przestaw pod ścianę. Przed zimą zajrzyj też do wnętrza krzewu, bo tam zimują gąsienice ćmy bukszpanowej.
Przed czym naprawdę chronisz bukszpan zimą
Bukszpan zwyczajny to krzew zimozielony z płytkimi korzeniami. Jego liście parują wodę przez całą zimę, także w mroźne, słoneczne dni, gdy z zamarzniętej ziemi nie da się jej pobrać. Dorosły krzew w gruncie zwykle znosi polskie zimy bez okrycia. Większość szkód, które widzisz w marcu, ma inną przyczynę niż mróz — i każda wymaga innego zabezpieczenia.
| Zagrożenie | Objaw w marcu | Jak sprawdzić | Zabezpieczenie w listopadzie |
|---|---|---|---|
| Susza fizjologiczna | liście żółkną, rudzieją i zasychają, często na całym krzewie | ziemia pod krzewem sucha na głębokość szpadla | obfite podlanie przed zamarznięciem gleby, ściółka, podlewanie w odwilż |
| Zimowe słońce | słomkowe lub brązowe plamy tylko od południa i zachodu, wnętrze zielone | uszkodzenia po jednej stronie, ta od północy zdrowa | cieniówka lub agrowłóknina od strony słońca na koniec zimy |
| Mokry śnieg i lód | spłaszczone kule, rozchylone stożki, złamane gałązki, „dziury” w formie | pęknięcia u nasady gałęzi | spiralne wiązanie wysokich form, strząsanie świeżego śniegu |
| Mróz w donicy | cały krzew więdnie i rudzieje wiosną mimo podlewania | korzenie brązowe i kruche zamiast jasnych i elastycznych | ocieplenie donicy, miejsce pod ścianą albo jasne, chłodne pomieszczenie |
| Ćma bukszpanowa | ogryzione liście od środka krzewu, pajęcze oprzędy, zielone grudki odchodów | rozchylone gałązki, sklejone przędzą listki | przegląd wnętrza krzewu i usunięcie oprzędów z gąsienicami |
| Szczelne, mokre okrycie | ciemne plamy, opadające liście, gołe pędy | okrycie przylegało do liści, pod spodem było wilgotno | tylko przewiewne materiały, nigdy folia na pędy |
Ta tabela działa w obie strony. Jeśli wiosną bukszpan wygląda źle, odczytaj przyczynę z objawu, zanim sięgniesz po sekator. Ten sam mechanizm brązowienia od słońca i suszy dotyczy iglaków, co dokładniej opisujemy przy pytaniu, dlaczego tuja brązowieje zimą.
Czy okrywać bukszpan na zimę?
Dorosłego krzewu w gruncie zwykle nie musisz okrywać w całości. Okrycie albo osłonę od słońca daj bukszpanom:
- posadzonym jesienią i w pierwszą, drugą zimę po posadzeniu, gdy korzenie są jeszcze małe,
- w pełnym słońcu, zwłaszcza przy jasnej, nagrzewającej się ścianie od południa,
- w donicach — tu chronisz przede wszystkim bryłę korzeniową,
- w chłodniejszych regionach i na stanowiskach otwartych na mroźny wiatr.
Używaj białej agrowłókniny zimowej, cieniówki albo jutowego worka. Folia odpada: w słoneczny dzień zatrzymuje ciepło i wilgoć, krzew się zaparza, a nocą łapie go mróz. Nie okrywaj też za wcześnie. Osłona przydaje się dopiero przy trwałych mrozach i najbardziej na końcu zimy, gdy słońce jest już wysoko, a ziemia wciąż zamarznięta. Ten sam problem mają różaneczniki, które chronisz podobnie — rozpisaliśmy to w poradniku o przygotowaniu rododendronu do zimy.
Czego potrzebujesz
- Wąż lub konewka i wiadro wody na większy krzew.
- Kora albo kompost na ściółkę.
- Agrowłóknina zimowa lub cieniówka oraz kilka kołków na stelaż od strony słońca.
- Sznurek jutowy do wiązania wysokich form.
- Folia bąbelkowa, mata kokosowa i płyta styropianu — dla bukszpanu w donicy.
- Rękawice i worek na zebrane oprzędy ćmy.
- Czas: kilkanaście minut na krzew. Koszt: włóknina i kora, orientacyjnie kilkadziesiąt złotych na kilka krzewów.
Jak zabezpieczyć bukszpan przed zimą krok po kroku
- Obejrzyj wnętrze krzewu. Rozchyl gałązki i szukaj sklejonych przędzą listków z małymi, białawymi oprzędami, w których zimują młode gąsienice ćmy bukszpanowej. Zbierz je do worka albo wytnij zasiedlone gałązki i wyrzuć z odpadami, nie na kompost. Po czym poznasz, że dobrze: w głębi krzewu nie ma już przędzy ani świeżych odchodów.
- Nie tnij. Ostatnie cięcie bukszpanu robisz do końca sierpnia. Teraz usuń tylko pędy suche, złamane i chore. Tę samą zasadę dla innych zimozielonych krzewów masz w tabeli przycinania krzewów na zimę.
- Podlej przed zamarznięciem ziemi. Jeśli jesień była sucha, wlej wiadro wody pod większy krzew, rano, w dodatni dzień. Po czym poznasz, że dobrze: ziemia jest wilgotna na głębokość szpadla, nie tylko na powierzchni. Termin wypada razem z resztą prac w ogrodzie w listopadzie.
- Rozłóż ściółkę z kory lub kompostu wokół krzewu. Płytkie korzenie bukszpanu wolniej przemarzają pod kilkucentymetrową warstwą, a wilgoć dłużej zostaje w glebie.
- Zwiąż wysokie formy. Stożki, kolumny i spirale owiń sznurkiem spiralnie, od dołu do góry, luźno, tak żeby gałęzie nie rozchylały się pod śniegiem. Technika jest taka sama jak przy wiązaniu tui na zimę. Kul nie wiąż — świeży śnieg strząsaj z nich miotłą, a lodu nie odbijaj, bo zmarznięte gałązki pękają.
- Osłoń od słońca. Przy krzewach w pełnym słońcu wbij kołki od strony południowej i zachodniej i rozepnij na nich cieniówkę albo włókninę, tak żeby nie przylegała do liści. Młode krzewy możesz luźno okryć w całości. Po czym poznasz, że dobrze: osłona daje cień na krzew w południe, a powietrze krąży pod spodem.
Podlewanie nie kończy się w listopadzie. W każdą zimową odwilż, gdy ziemia rozmarznie na kilka centymetrów, podlej bukszpany jeszcze raz, rano, żeby woda wsiąkła przed nocnym mrozem. Najbardziej potrzebują tego krzewy pod okapem dachu, gdzie deszcz i śnieg prawie nie docierają.
Bukszpan w donicy na zimę
W donicy bryła korzeniowa przemarza ze wszystkich stron, a korzenie znoszą mróz dużo gorzej niż liście i pędy. Dlatego bukszpan, który w gruncie zimuje bez kłopotu, w pojemniku na tarasie potrafi zginąć.
- Ociepl donicę. Owiń ją folią bąbelkową, matą kokosową albo jutą i postaw na płycie styropianu, żeby mróz nie szedł od posadzki. Wierzch ziemi przykryj korą.
- Przestaw pod ścianę domu, w miejsce osłonięte od wiatru. Pod zadaszeniem pamiętaj o podlewaniu w odwilż, bo deszcz tam nie dociera.
- Małe donice przenieś do środka, ale do pomieszczenia jasnego i chłodnego, nieogrzewanego: weranda, klatka schodowa, chłodny ganek. Bukszpan jest zimozielony i potrzebuje światła także zimą, więc ciemna piwnica nie nadaje się na całą zimę.
- Donice ceramiczne i gliniane pękają razem z zamarzającą bryłą — zabierz je pod dach.
Nie przelewaj bukszpanu w donicy zimą. Podlewaj tylko wtedy, gdy bryła jest sucha w głębi, a temperatura jest dodatnia. Woda stojąca w zimnym podłożu dusi korzenie szybciej niż krótka susza.
Kiedy odpuścić
- Krzew zbrązowiał po zimie. Nie wycinaj go w marcu i nie wykopuj. Sprawdź paznokciem, czy pod korą pędów jest zielona tkanka. Jeśli tak, bukszpan zrzuci rude liście i odbije w maju. Suche końcówki przytnij dopiero, gdy ruszy wzrost.
- Ciemne smugi na pędach i masowe opadanie liści. To objawy zamierania pędów bukszpanu, choroby grzybowej, a nie skutek zimy. Okrycie tu nie pomoże. Wytnij porażone pędy do zdrowego drewna, odkażaj sekator między cięciami, a opadłe liście zgrab i wyrzuć z odpadami.
- Ćma ogołaca krzew co roku. Gąsienice potrafią rozwinąć w Polsce dwa, trzy pokolenia w sezonie. Jeśli mimo zimowego przeglądu i wiosennych zabiegów krzew z roku na rok jest coraz rzadszy, dalsze zabezpieczanie go przed zimą niewiele da — zdecyduj, czy chcesz go dalej leczyć, czy wymienić.
Bukszpan przed zimą: przegląd wnętrza krzewu pod kątem ćmy, zero cięcia, obfite podlanie przed zamarznięciem ziemi i w odwilż, ściółka z kory, spiralne wiązanie wysokich form, osłona od południa dla krzewów w pełnym słońcu i młodych. Donica: ocieplona, na styropianie, pod ścianą albo w jasnym, chłodnym pomieszczeniu. Nigdy folia na pędy.
