Porady eksperckie o ogrodzie, domu i roślinach
Ogród · Warzywnik

Jak zabezpieczyć jeżyny przed zimą — cięcie i okrycie pędów

Dojrzewające owoce jeżyny, czarne i czerwone, na krzewie wśród liści
Spis treści

Jak zabezpieczyć jeżyny przed zimą? Najpierw wytnij przy ziemi pędy, które już owocowały, bo i tak zamierają. Młode pędy, na których za rok będą owoce, zostaw. Jeżyny bezkolcowe, zwykle mniej odporne na mróz, zdejmij z podpory, połóż przy ziemi i okryj gałązkami iglastymi, słomą lub agrowłókniną. Kolczaste odmiany zwykle zimują bez okrycia.

Która jeżyna wymaga okrycia

Jeżyna owocuje na pędach dwuletnich. W pierwszym roku pęd rośnie, w drugim kwitnie, owocuje i zamiera. Zimę muszą więc przetrwać młode pędy razem z pąkami kwiatowymi, a mróz uszkadza je tym łatwiej, im mniej odporna jest odmiana.

Typ lub odmiana Co mówi katalog szkółkarzy Zabezpieczenie na zimę
'Thornfree', bezkolcowa, pnąca, pędy 3-5 m strefa 6b; pędy na zimę wymagają przykrywania zdejmij z podpory, połóż przy ziemi, okryj
'Loch Ness' ('Nessy'), bezkolcowa strefa 6a; duża odporność na mróz w cieplejszych rejonach bez okrycia; w chłodnych i przy zimie bez śniegu okryj nasadę i dolne części pędów
inne bezkolcowe o nieznanej odporności — traktuj jak 'Thornfree'
kolczaste, o sztywnych pędach zwykle bardziej odporne bez okrycia; przy zimie bez śniegu ściółka u nasady
owocujące na pędach jednorocznych (powtarzające) — pędy po zbiorze przy ziemi, na karpę ściółka

Strefa 6b oznacza średnie zimowe minima do około -20°C, a strefa 6a — do około -23°C. Im dalej na wschód i północny wschód Polski oraz wyżej w górach, tym zimy są ostrzejsze i tym większy sens ma okrywanie. Jeśli nie znasz odmiany, przyjmij zasadę: jeżyna bez kolców z długimi, giętkimi pędami — okrywasz.

Czego potrzebujesz

  • Sekator i rękawice — przy kolczastych odmianach grube, skórzane.
  • Miękki sznurek do związania pędów w wiązkę.
  • Szpilki lub haki z drutu do przypięcia pędów przy ziemi.
  • Gałązki iglaste, sucha słoma lub obie te rzeczy.
  • Biała agrowłóknina zimowa do przykrycia z wierzchu.

Krok 1: Wytnij pędy po owocowaniu

Pędy, które dały owoce, wytnij przy samej ziemi, bez pozostawiania pieńków. Rozpoznasz je po zdrewniałej, ciemniejszej korze, bocznych rozgałęzieniach i zaschniętych szypułkach po owocach. Najlepiej zrobić to zaraz po zbiorze, ale jesień przed okrywaniem to też dobry moment.

Zasada jest taka sama jak przy malinach letnich, które również owocują na pędach dwuletnich — porównasz ją w poradniku o cięciu malin jesienią. Wycięte pędy z plamami lub pęknięciami kory wywieź z ogrodu, nie kładź ich na kompost.

Jeżyny powtarzające, owocujące na pędach tegorocznych, tniesz jak maliny jesienne: po zbiorze wszystkie pędy przy ziemi. Wtedy nie masz czego okrywać poza karpą.

Po czym poznasz, że dobrze: zostały tylko młode, giętkie pędy tegoroczne, bez bocznych gałązek po owocach.

Krok 2: Przejrzyj i przerzedź młode pędy

Z młodych pędów zostaw tylko silne i zdrowe. Wytnij te cienkie, połamane i z plamami na korze — każdy dodatkowy pęd to więcej pracy przy okrywaniu i większe zagęszczenie latem. Podobnie przerzedzasz porzeczkę czarną, zostawiając 6-10 silnych pędów.

Młodych pędów jesienią nie skracaj. Przemarznięte końcówki i tak usuniesz wiosną, gdy będzie widać, które pąki przetrwały.

Po czym poznasz, że dobrze: pędy są rozstawione tak, że możesz je swobodnie zdjąć z podpory i ułożyć obok siebie.

Krok 3: Zdejmij pędy z podpory i połóż przy ziemi

Ten krok dotyczy odmian, które okrywasz. Zrób go jesienią, w dzień bez mrozu — pędy jeżyny są wtedy jeszcze giętkie, a zmarznięte łatwo pękają przy zginaniu.

  1. Odwiąż pędy od drutów i zbierz je w luźną wiązkę.
  2. Przegnij je powoli w stronę rzędu, bez łamania przy nasadzie.
  3. Przypnij do ziemi szpilkami lub hakami z drutu w kilku miejscach.
  4. Podłóż pod pędy gałązki iglaste albo słomę, żeby nie leżały na gołej, mokrej ziemi.

Jeśli pędy są zbyt sztywne, żeby je położyć, okryj je na podporze: owiń kilkoma warstwami agrowłókniny i dobrze ją zwiąż, żeby wiatr jej nie zerwał. Ta metoda chroni słabiej niż położenie przy ziemi, gdzie pędy przykrywa też śnieg.

Pędów nie przyginaj w mróz. Zmarznięty pęd pęka przy zginaniu, a złamania nie da się naprawić. Jeśli przegapiłeś moment, poczekaj na odwilż.

Krok 4: Okryj po pierwszych przymrozkach

Położone pędy okryj dopiero po kilku nocach z lekkim mrozem, gdy rośliny są już zahartowane. Okrycie położone za wcześnie zatrzymuje ciepło i wilgoć, pąki zaczynają gnić, a pod słomą chętnie zakładają gniazda myszy. Jeśli gryzonie bywają na działce, zobacz, jak ograniczyć norniki i myszy w ogrodzie.

Na pędy połóż gałązki iglaste lub luźną warstwę słomy, a z wierzchu białą agrowłókninę, przypiętą na brzegach. Przy nasadzie krzewu usyp warstwę ściółki albo ziemi — to chroni szyjkę korzeniową, z której wiosną wyrosną nowe pędy. Nie używaj folii.

Śnieg to najlepsze okrycie, więc go nie zgarniaj. Najgroźniejsza dla jeżyn jest zima z silnym mrozem na gołą ziemię i z wiatrem — wtedy okrycie decyduje o przyszłorocznym plonie. Tak samo jest z truskawkami, na które przy mrozie bez śniegu narzucasz włókninę.

Po czym poznasz, że dobrze: pędy nie są widoczne spod okrycia, a warstwa jest sucha i przewiewna, nie ubita.

Krok 5: Wiosną odkryj stopniowo

Gdy miną silne mrozy, a gleba zacznie rozmarzać, zdejmij okrycie, najlepiej w pochmurny dzień. Pędy przywiąż do podpory, zanim pąki zaczną pękać. Teraz usuń końcówki pędów, które przemarzły — poznasz je po brązowym, suchym drewnie pod korą — i pędy połamane.

Pędy uszkodzone przez mróz ocenisz tak samo jak inne rośliny po zimie — więcej o tym w poradniku, co ciąć, a co zostawić po przymrozku. Agrowłókninę trzymaj pod ręką, przyda się na wiosenne przymrozki w czasie kwitnienia.

Kiedy odpuścić

  • Stara plantacja odmiany bezkolcowej co roku przemarza mimo okrywania. Zamiast walczyć z każdą zimą, zastąp ją odmianą opisywaną jako bardziej odporna albo odmianą powtarzającą, którą tniesz przy ziemi.
  • Pędy są grube i sztywne, a krzew rośnie przy ogrodzeniu. Nie łam ich na siłę. Okryj nasadę, a dolne partie owiń włókniną na podporze.
  • Ziemia jest już zamarznięta, a pędy kruche. Poczekaj na odwilż albo okryj je na podporze.

Jesienią jeżyn nie nawozisz azotem, bo przedłuża to wzrost, a niezdrewniałe końcówki przemarzają w pierwszej kolejności. Ten sam błąd dotyczy innych krzewów i pnączy — jak przygotować do zimy winorośl, znajdziesz w osobnym tekście.

Wytnij przy ziemi pędy, które owocowały. Młode przerzedź, ale nie skracaj. Bezkolcowe zdejmij z podpory w dzień bez mrozu, połóż przy ziemi, przypnij i po pierwszych przymrozkach okryj gałązkami iglastymi, słomą i agrowłókniną, bez folii. Kolczaste zwykle zimują bez okrycia. Wiosną odkryj stopniowo i usuń przemarznięte końcówki.

Źródła