Porady eksperckie o ogrodzie, domu i roślinach
Ogród · Warzywnik

Prace w ogrodzie w grudniu — co robić w odwilż, śnieg i mróz

Prace w ogrodzie w grudniu — oszroniony żywopłot z iglaków przy ogrodzeniu panelowym
Spis treści

Prace w ogrodzie w grudniu zależą od pogody, nie od daty. W odwilż podlewasz rośliny zimozielone i nadrabiasz zadania na rozmarzniętej ziemi, po opadach mokrego śniegu strząsasz go z tui i krzewów, a w mróz bez śniegu pilnujesz okryć i warzyw w gruncie. Co 1-2 tygodnie zaglądasz do piwnicy: przegląd warzyw, jabłek i karp dalii to stałe zadanie grudnia.

Tej listy nie układam tydzień po tygodniu, bo grudzień w Szczecinie i w Suwałkach to dwa różne miesiące. Każde zadanie ma warunek startu. Jeśli w listopadzie nie zdążyłeś z kopczykami, okryciami albo spuszczeniem wody, zacznij od listopadowej listy prac w ogrodzie. Tutaj masz to, co dochodzi w grudniu, i sposób, jak nadrobić zaległości.

Termin w skrócie: zadania grudnia według pogody

Pogoda Co robisz Na co uważać
Odwilż, ziemia rozmarznięta na kilka centymetrów podlewasz iglaki, różaneczniki i bukszpany, sadzisz spóźnione cebule, tniesz sadzonki zdrewniałe, nadrabiasz bielenie pni nie chodzisz po rozmokłym trawniku
Mokry, ciężki śnieg strząsasz śnieg z tui, cisów i krzewów, odśnieżasz tunel foliowy, sprawdzasz osłony pni nie odbijasz lodu z gałęzi, nie zsypujesz śniegu z solą na rabaty
Mróz bez śniegu, wiatr, słońce sprawdzasz okrycia róż, hortensji i figi, okrywasz warzywa w gruncie, przestawiasz donice nie chodzisz po szronie, nie podlewasz zamarzniętej ziemi
Każda pogoda, co 1-2 tygodnie przegląd piwnicy, opasek lepowych i karp dalii, dokarmianie ptaków nie zostawiasz w skrzynkach nadgniłych sztuk

Wniosek z tabeli: najwięcej da się zrobić w odwilż, więc te dni wykorzystuj na prace w ziemi. Śnieg i mróz to głównie kontrola tego, co zrobiłeś jesienią.

Po czym poznać, że to dobry dzień na prace?

Grudzień ma trzy typy pogody i każdy daje inne zadania.

  • Odwilż robocza. Dwa, trzy dni na plusie i ziemia odmarza od góry. Wbij łopatkę: jeśli wchodzi na głębokość dłoni bez oporu, woda wsiąknie, a cebule i sadzonki da się posadzić. Jeśli pod spodem czujesz zamarzniętą warstwę, ogranicz się do podlewania.
  • Mokry śnieg. Lepi się do gałęzi i wygina tuje na boki. Działaj tego samego dnia, zanim w nocy zamarznie w twardą skorupę.
  • Mróz bez śniegu. Najgroźniejszy dla roślin zimozielonych. Słońce i wiatr odparowują wodę z igieł i liści, a z zamarzniętej gleby korzenie jej nie uzupełnią. Wtedy sprawdzasz okrycia i osłony, a nie kopiesz.

Co zrobić w ogrodzie w grudniu podczas odwilży?

To jedyne dni, gdy ziemia w grudniu przyjmuje wodę, cebule i sadzonki.

Podlej rośliny zimozielone

Iglaki, różaneczniki przed zimą, bukszpany i laurowiśnie podlej w dodatni dzień, rano, żeby woda wsiąkła przed nocnym mrozem. Pod duży krzew wlej 10-20 litrów. Najbardziej potrzebują tego rośliny posadzone jesienią i te w donicach, w których bryła wysycha szybciej niż w gruncie. Brązowe łuski na tujach w lutym to częściej susza fizjologiczna niż mróz, a powstają właśnie w takich tygodniach.

Posadź spóźnione cebule

Cebule, które zostały w torebce, posadź w pierwszą odwilż, na tę samą głębokość co jesienią, czyli 2-3 razy większą niż wysokość cebuli. Tulipany posadzone w grudniu zakwitną zwykle później i słabiej, ale to lepsze niż trzymanie ich do wiosny w szufladzie.

Natnij sadzonki zdrewniałe

Porzeczki, forsycję, wierzbę i dereń rozmnożysz z jednorocznych pędów grubości ołówka. Sadzonki zdrewniałe tniesz w dzień bez mrozu na długość 15-25 cm i przechowujesz do marca w wilgotnym piasku w 0-5°C, na przykład w skrzynce w nieogrzewanym garażu. Materiał z porzeczek zbierzesz przy okazji jesiennego cięcia czarnej porzeczki.

Nadrób bielenie i oczyść opaski

Jeśli w listopadzie nie zdążyłeś, pobiel pnie drzew owocowych w suchy dzień, gdy jest powyżej 5°C. Biała powłoka chroni korę przed pękaniem w lutym, gdy w dzień grzeje ją słońce, a nocą łapie mróz. Opaski lepowe na pniach zostaw do stycznia, ale oczyść je z przyklejonych liści i dociśnij tam, gdzie odstają od kory.

Ciemiernik i rośliny kupione przed świętami

Ciemiernik w doniczce kupiony w grudniu zahartuj przez 1-2 tygodnie w chłodnym, jasnym miejscu, na przykład na werandzie. Do gruntu posadź go w dzień bez mrozu, a jeśli w prognozie są mrozy, trzymaj go w doniczce do marca.

Co zrobić po opadach śniegu?

Śnieg sam w sobie chroni rośliny przed mrozem. Kłopot robi mokry, ciężki śnieg na gałęziach i zaspy przy pniach.

Strząśnij mokry śnieg z iglaków i krzewów

Kolumnowe tuje, jałowce, cisy i bukszpany strzepuj miękką miotłą, ruchem od dołu gałęzi ku górze, żeby gałąź odbiła w swoją naturalną stronę. Rób to, póki śnieg jest świeży. Zamarzniętej skorupy i lodu nie odbijaj, bo przemarznięte gałęzie są kruche i pękają. Poczekaj na odwilż. Jeśli tuje jeszcze nie są związane, spiralę ze sznurka jutowego założysz także w grudniu, w dzień bez mrozu. Tak samo wiążesz stożki i kolumny z bukszpanu — więcej w poradniku, jak zabezpieczyć bukszpan przed zimą.

Odśnież tunel foliowy

Mokry śnieg na łukach to setki kilogramów. Tunel foliowy zimą odśnieżaj po każdym większym opadzie: z zewnątrz miękką szczotką albo od środka, uderzając w folię płaską stroną miotły.

Sprawdź osłony pni przed zającami i sarnami

Zaspa działa jak stołek: zając stojący na śniegu sięga wyżej niż jesienią. Osłona pnia przed zającami musi wystawać 60-70 cm ponad śnieg, więc po dużym opadzie odgarnij zaspę od drzewka. Sprawdź też, czy siatki chroniące tuje przed sarnami nie przygniótł śnieg.

Odśnieżaj z głową

Śniegu z podjazdu nie usypuj w duże pryzmy na trawniku, bo gruba warstwa długo nie topnieje i trawa pod nią gnije. Do posypywania ścieżek przy rabatach i żywopłocie używaj piasku albo drobnego żwiru. Sól drogowa niszczy trawnik i korzenie krzewów rosnących przy chodniku.

Kran ogrodowy, który zamarzł z wodą w środku, zostaw w spokoju do odwilży. Odkręcanie go na siłę albo polewanie wrzątkiem kończy się pękniętym zaworem. Gdy odmarznie, zakręć zawór od środka budynku, otwórz kran na zewnątrz i zostaw go otwartego do wiosny.

Co zrobić w mróz bez śniegu?

Bez śniegu mróz wchodzi głębiej w ziemię, a wiatr szarpie okrycia. To dni na obchód ogrodu. Najwięcej ryzykują wtedy rośliny, które liczą na śnieg jako okrycie, np. bezkolcowe jeżyny położone przy ziemi.

  • Okrycia. Sprawdź, czy wiatr nie zerwał agrowłókniny z hortensji i figi. Tak samo obejrzyj okrycie młodej ketmii, czyli hibiskusa ogrodowego. Kopczyki przy różach rozmyte przez deszcz dosyp kompostem albo korą z worka, jeśli ziemia w ogrodzie zamarzła.
  • Gryzonie pod okryciami. Pod stroiszem i kopczykami szukaj okrągłych otworów bez kopca. To ślad nornic i myszy, które zimą obgryzają szyjki korzeniowe róż i korę młodych drzewek.
  • Warzywa w gruncie. Pasternak i pietruszkę korzeniową okryj grubą warstwą słomy, żeby ziemia pod nią nie zamarzła i dało się je wykopać. Jarmuż zbieraj liść po liściu od dołu, w południe, gdy liście odtają. Zmrożone kruszą się w palcach.
  • Donice. Iglaki i bukszpany w donicach przestaw pod ścianę domu albo pod zadaszenie, a donicę owiń jutą lub matą. Bryła w doniczce przemarza na wylot szybciej niż ziemia w gruncie.

Co sprawdzić w piwnicy i garażu?

To zadanie na każdą pogodę, raz na 1-2 tygodnie.

  1. Warzywa. Przechowywane warzywa przeglądaj i od razu wyjmuj sztuki miękkie, z pleśnią albo z mokrymi plamami. Większość warzyw korzeniowych dobrze znosi 1-4°C. Marchew i buraki trzymaj w wilgotnym piasku, żeby nie więdły, a cebulę i czosnek w suchym, przewiewnym miejscu.
  2. Jabłka. Jabłka w skrzynkach przejrzyj z tą samą częstotliwością. Jedno gnijące jabłko szybko zaraża sąsiednie. Owoce trzymaj z dala od warzyw.
  3. Karpy dalii. Karpy dalii w skrzynce obejrzyj na początku grudnia. Pleśń na szyjce wytnij do zdrowej tkanki i osusz ranę, a bulwy pomarszczone przełóż do lekko zwilżonego torfu lub trocin.
  4. Sprzęt. Narzędzia oczyść z ziemi i przetrzyj metal cienką warstwą oleju. W kosiarce spalinowej wypal albo spuść paliwo, wymień olej, wyczyść spód obudowy i oddaj nóż do naostrzenia teraz, a nie w kwietniu.

Zanotuj, w której skrzynce psucie zaczyna się najszybciej. Jeśli co roku pierwsze gniją warzywa z jednego kąta piwnicy, to tam jest najcieplej albo najbardziej wilgotno. Na następną zimę połóż tam to, co lubi takie warunki, albo przestaw skrzynki.

Co widać w grudniu na gołych drzewach?

Bez liści korona jest jak na dłoni. Obejdź drzewa z kartką i zapisz, co trzeba zrobić.

  • Jemioła. Zielone kule na jabłoniach, lipach i topolach to półpasożyt. Jemiołę usuniesz z gałęzią, tnąc co najmniej 30 cm poniżej miejsca, w którym wrasta w drewno. Termin od listopada do lutego jest najlepszy. Na drzewie, które nie jest twoje, decyduje właściciel.
  • Zaschnięte owoce. Pomarszczone owoce wiszące na gałęziach to mumie, w których zimuje brunatna zgnilizna drzew owocowych. Zerwij je i wyrzuć poza kompost.
  • Owocniki grzybów na pniu. Huba na drzewie oznacza rozkład drewna w środku. Jeśli takie drzewo stoi przy domu, drodze albo placu zabaw, wezwij arborystę.
  • Szare i zielonkawe plamy na korze. To zwykle porosty. Nie pasożytują na drzewie, ale gęsta warstwa na młodym drzewku bywa znakiem, że słabo rośnie.
  • Gałęzie złamane przez śnieg. Odetnij je gładko do zdrowego drewna, w dzień bez mrozu. Na śliwach i wiśniach usuń tylko to, co złamane, bez skracania zdrowych pędów. Tak samo postępujesz z magnolią, której zdrowych pędów jesienią i zimą nie tniesz.

Co, jeśli przegapisz listopadowe prace?

Większość jesiennych zadań da się w grudniu nadrobić, jeśli trafisz na odpowiedni dzień. Wyjątkiem jest podział starej karpy rabarbaru — w zamarzniętej ziemi przełóż go na przedwiośnie.

Zadanie z listopada Czy da się w grudniu? Warunek
Spuszczenie wody z kranu i węży tak, od razu przed mrozem; zamarznięty kran dopiero po odwilży
Kopczyki przy różach i winorośli tak kompost lub kora z worka, gdy ziemia zamarzła
Okrycie hortensji i figi tak suchy dzień, suche okrycie
Osłony pni przed zającami tak, od razu zanim spadnie śnieg
Bielenie pni tak suchy dzień powyżej 5°C
Siew przedzimowy warzyw tak ziemia niezamarznięta
Sadzenie drzewek z gołym korzeniem lepiej zadołować posadzenie w marcu
Przedmuchanie nawadniania tylko w odwilż rury i zawory bez lodu

Jeśli w ogrodzie masz system kropelkowy albo zraszacze, a nie zdążyłeś go opróżnić, przygotuj nawadnianie do zimy w pierwszą dłuższą odwilż. Pęknięta rura wyjdzie dopiero w kwietniu, przy pierwszym uruchomieniu.

Czego nie robić w ogrodzie w grudniu?

  • Nie kosisz i nie depczesz trawnika w mróz, po szronie i przy grubej warstwie śniegu. Zamarznięte źdźbła łamią się i gniją.
  • Nie nawozisz. Rośliny są w spoczynku, a nawóz na zamarzniętej ziemi spłynie z wodą roztopową.
  • Nie podlewasz zamarzniętej ziemi. Woda nie wsiąknie, tylko zamarznie skorupą przy pniu.
  • Nie zdejmujesz okryć przy pierwszej odwilży. Mróz wróci, a roślina po kilku ciepłych dniach jest mniej odporna niż przed nimi.
  • Nie wrzucasz na kompost mumii owoców i chorych liści. Grzyby przeżyją w pryzmie i wrócą na drzewa.

Wolne wieczory wykorzystaj na plan grządek. Płodozmian w warzywniku rozpisany w grudniu na kartce oszczędza wiosną zgadywania, co rosło gdzie, a zamówienie nasion zrobisz, zanim popularne odmiany znikną z oferty.

Grudzień dziel według pogody. W odwilż podlewasz zimozielone, sadzisz spóźnione cebule, tniesz sadzonki i nadrabiasz bielenie. Po mokrym śniegu strząsasz go z tui i krzewów, odśnieżasz tunel i odgarniasz zaspy od pni. W mróz bez śniegu sprawdzasz okrycia i donice. Co 1-2 tygodnie przeglądasz piwnicę.

Na start wybierz jedno zadanie, którego później nie nadrobisz bez strat: dla większości ogrodów to podlanie iglaków w najbliższą odwilż i przegląd skrzynek w piwnicy.

Źródła